Skolyoz ve Kifoskolyozda Malulen Emeklilik: Rapor Yeterliliği ve Sık Yapılan Hatalar

Skolyoz ve kifoskolyoz, omurganın doğal eğriliğinin bozulmasıyla karakterize edilen ciddi rahatsızlıklardır. Bu durumlar, özellikle ilerlemiş vakalarda, bireylerin günlük yaşamlarını ve çalışma kapasitelerini önemli ölçüde etkileyebilir. Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre, belirli kriterleri karşılayan omurga deformitesi olan bireyler, malulen emeklilik hakkından faydalanabilir. Ancak bu süreç, detaylı ve yeterli tanı raporlarının sunulmasını gerektiren karmaşık adımlarla doludur. Bu yazımızda, skolyoz ve kifoskolyoz için malulen emeklilik başvurularında tanı raporlarının yeterliliğini, süreçteki kritik noktaları ve başvuru sahiplerinin sıkça yaptığı hataları ele alacağız. Amacımız, bu zorlu süreci daha anlaşılır kılmak ve hak sahiplerinin başarı şansını artırmaya yardımcı olmaktır.

Skolyoz ve Kifoskolyoz Nedir?

Omurga, insan vücudunun temel destek yapılarından biridir. Omurgadaki herhangi bir anormallik, bireyin hareket kabiliyetinden solunum fonksiyonlarına kadar birçok hayati sistemi etkileyebilir. Skolyoz ve kifoskolyoz da bu anormalliklerden ikisidir.

Skolyoz: Omurganın Yana Eğriliği

Skolyoz, omurganın sırttan bakıldığında yana doğru eğilmesi durumudur. Bu eğrilik genellikle “S” veya “C” şeklinde olabilir ve omurların kendi ekseni etrafında dönmesiyle birlikte görülür. Skolyoz, hafif derecelerde genellikle belirti vermezken, ilerlemiş vakalarda ağrı, duruş bozukluğu, solunum güçlüğü ve hatta kalp fonksiyonlarında bozulmalara yol açabilir. Nedenleri arasında idiyopatik (nedeni bilinmeyen), doğumsal, nöromüsküler veya dejeneratif faktörler bulunabilir.

Uyum Bozukluğu Teşhisiyle Askerlik Muafiyeti: Sağlık Kurulu Neye Odaklanır?

×

Kifoskolyoz: Hem Yana Hem Öne Eğrilik

Kifoskolyoz ise hem skolyozun (yana eğrilik) hem de kifozun (öne doğru kamburluk) bir arada görüldüğü omurga deformitesidir. Kifoz, omurganın doğal bir eğriliğidir ancak aşırı derecede artması “hiperkifoz” veya halk arasında “kamburluk” olarak bilinir. Kifoskolyoz, genellikle daha ciddi bir durum olup, solunum ve kalp fonksiyonları üzerinde skolyozdan daha belirgin olumsuz etkiler yaratabilir. Ağrı, hareket kısıtlılığı ve kozmetik kaygıların yanı sıra, iç organlara bası yapma potansiyeli de taşır.

Malulen Emeklilik Kavramı ve Şartları

Malulen emeklilik, sigortalı bir çalışanın belirli bir süre sigortalı olduktan sonra, çalışma gücünü veya meslekte kazanma gücünü sağlık sorunları nedeniyle belirli bir oranda kaybetmesi halinde emekli olma hakkını ifade eder. Türkiye’de SGK tarafından sağlanan bu hak, sigortalının yaşamını idame ettirebilmesi için bir güvence niteliğindedir.

Genel Malulen Emeklilik Şartları

• En az 10 yıldır sigortalı olmak (bazı istisnalar hariç).
• Toplamda en az 1800 gün prim ödemiş olmak.
• Çalışma gücünün veya meslekte kazanma gücünün en az %60’ını kaybettiğini sağlık kurulu raporuyla kanıtlamak.
• Maluliyetin, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonra ortaya çıkmış olması.

Skolyoz ve kifoskolyoz gibi rahatsızlıklarda, malulen emeklilik sürecindeki en kritik aşama, çalışma gücü kaybı oranının doğru ve eksiksiz bir şekilde tespit edilmesidir. Bu tespit, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun ilgili yönetmeliği olan “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği”ne göre yapılır.

Tanı Raporunun Önemi ve İçeriği

Malulen emeklilik başvurusunun belkemiğini, hastalıkları detaylandıran ve çalışma gücü kaybını ortaya koyan tanı raporları oluşturur. Bu raporlar, sadece hastalığın adını belirtmekle kalmamalı, aynı zamanda hastalığın derecesini, neden olduğu fonksiyonel kısıtlılıkları ve bireyin günlük yaşam aktiviteleri ile çalışma kapasitesi üzerindeki etkilerini açıkça ortaya koymalıdır.

Skolyoz ve Kifoskolyoz Tanısında Gerekli Belgeler

Bir tanı raporunun yeterli kabul edilebilmesi için, aşağıdaki belgelerin eksiksiz ve güncel olması büyük önem taşır:

• Detaylı Klinik Muayene Raporları: Uzman hekim tarafından yapılan muayene bulguları, hastanın şikayetleri, ağrı şiddeti, nörolojik muayene sonuçları ve omurga deformitesinin fiziksel değerlendirmesi yer almalıdır.
• Radyolojik Görüntüleme Raporları:
  • Tüm Omurga Röntgen Grafileri: Ayakta çekilmiş PA ve lateral grafiler, Cobb açısı ölçümleri ile birlikte sunulmalıdır. Skolyozun derecesi (Cobb açısı), cerrahi müdahale ihtiyacı veya geçmişi, maluliyet tespiti için hayati öneme sahiptir.
  • Manyetik Rezonans (MR) ve/veya Bilgisayarlı Tomografi (BT): Omurgadaki sinir basısı, disk hernileri, spinal kord anomalileri gibi ek patolojileri değerlendirmek için gerekebilir. Bu bulgular, fonksiyonel kısıtlılıkların temelini oluşturabilir.
• Fonksiyonel Kapasite Değerlendirmeleri:
  • Pulmoner Fonksiyon Testleri (Solunum Testleri): Özellikle ileri dereceli skolyoz ve kifoskolyozda, akciğer kapasitesinin ne ölçüde etkilendiğini gösteren FVC, FEV1 gibi değerler kritik öneme sahiptir.
  • Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Raporları: Hastanın hareket açıklığı, kas gücü, denge sorunları ve günlük yaşam aktivitelerini (yürüme, oturma, eğilme, kaldırma vb.) gerçekleştirme kabiliyetindeki kısıtlılıklar detaylı olarak belirtilmelidir.
• Nörolojik Değerlendirme Raporları: Sinir basısı veya spinal kord tutulumu şüphesi varsa, nöroloji uzmanının değerlendirmesi ve EMG gibi test sonuçları da dosyaya eklenmelidir.

Fonksiyonel Kısıtlılıkların Değerlendirilmesi

SGK, maluliyet tespitinde sadece anatomik bozukluğa değil, bu bozukluğun kişinin çalışma ve günlük yaşam aktivitelerini ne denli etkilediğine bakar. Bu nedenle, tanı raporlarında hastalığın fonksiyonel etkileri açıkça belirtilmelidir:

• Ağrı Düzeyi ve Yönetimi: Kronik ağrının şiddeti (VAS skoru gibi), ağrı kesicilere yanıt ve ağrının günlük aktivitelere etkisi.
• Hareket Kısıtlılığı: Omurganın eğilme, dönme, uzanma gibi hareketlerindeki kısıtlılıklar ve bunun mesleki faaliyetlere etkisi.
• Duruş ve Yürüme Bozuklukları: Denge sorunları, yürüyüşte aksaklık ve ayakta kalma sürelerinin kısıtlılığı.
• Solunum ve Kardiyak Etkiler: Skolyoz/kifoskolyozun akciğer kapasitesi üzerindeki etkisi (nefes darlığı, çabuk yorulma) ve ileri durumlarda kalp fonksiyonlarına olası etkileri.
• Günlük Yaşam Aktivitesine Etki: Giyinme, kişisel hijyen, yemek yeme gibi temel aktivitelerde yaşanan zorluklar.

Rapor Yeterlilik Süreçleri

Malulen emeklilik başvurusunun kabul edilmesi için, sunulan tanı raporlarının SGK tarafından yetkilendirilmiş sağlık kurulları tarafından “yeterli” bulunması gerekir.

Başvuru Süreci Adımları

1. SGK’ya Başvuru: İlk olarak ikamet edilen yerdeki Sosyal Güvenlik İl/İlçe Müdürlüğü’ne dilekçe ile malulen emeklilik başvurusunda bulunulur.
2. Hastane Sevki: SGK, başvuruyu inceledikten sonra sigortalıyı, yetkilendirilmiş bir sağlık kuruluşuna (genellikle üniversite hastaneleri veya eğitim ve araştırma hastaneleri) sevk eder.
3. Sağlık Kurulu Muayenesi: Sevk edilen hastanede, ilgili uzman hekimler (ortopedi, beyin cerrahisi, fiziksel tıp ve rehabilitasyon, göğüs hastalıkları vb.) tarafından muayeneler yapılır ve gerekli tetkikler istenir. Mevcut raporlar da değerlendirilir.
4. Sağlık Kurulu Raporunun Düzenlenmesi: Hastane sağlık kurulu, yapılan muayene ve tetkiklere dayanarak, kişinin çalışma gücü kaybı oranını belirten detaylı bir rapor düzenler. Bu raporda, hastalığın tanısı, derecesi, uygulanan tedaviler, prognoz ve kişinin günlük yaşam aktiviteleri ile mesleki kapasitesine etkileri açıkça belirtilmelidir.
5. SGK Maluliyet Komisyonu Değerlendirmesi: Hastane sağlık kurulu raporu, SGK’ya ulaştıktan sonra, SGK’nın kendi bünyesindeki maluliyet tespit komisyonu tarafından incelenir. Komisyon, raporu “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği”ne göre değerlendirir.
6. Karar: Komisyon, kişinin çalışma gücü kaybı oranının %60 veya daha fazla olduğuna karar verirse, malulen emeklilik hakkı tanınır. Aksi takdirde başvuru reddedilir.

Sağlık Kurulu Değerlendirmesi Kriterleri

Sağlık kurulu, skolyoz ve kifoskolyoz vakalarını değerlendirirken aşağıdaki temel kriterlere odaklanır:

• Cobb Açısı: Özellikle skolyozda, Cobb açısının derecesi ve omurga eğriliğinin progresyonu.
• Cerrahi Geçmişi ve Sonuçları: Ameliyat olunup olunmadığı, ameliyatın başarılı olup olmadığı, cerrahi sonrası kalıcı kısıtlılıklar.
• Fonksiyonel Kayıplar: Yürüme, oturma, ayakta durma, uzanma, kaldırma gibi temel fiziksel aktivitelerdeki kısıtlılıklar.
• Nörolojik Defisitler: Sinir basısı, felç, duyu kaybı gibi nörolojik semptomların varlığı ve şiddeti.
• Solunum ve Kardiyak Etkiler: Pulmoner fonksiyon testlerindeki bozukluklar, kalp fonksiyonlarına etkisi.
• Tedaviye Yanıt: Uygulanan konservatif veya cerrahi tedavilere rağmen semptomların kalıcı olması ve günlük yaşamı etkilemeye devam etmesi.

Sıkça Yapılan Hatalar ve Bunlardan Kaçınma Yolları

Malulen emeklilik başvurularının reddedilmesinin arkasında yatan en yaygın nedenlerden biri, tanı raporlarının yetersiz veya eksik hazırlanmasıdır. İşte sıkça yapılan hatalar ve bunlardan kaçınma yolları:

Eksik veya Yetersiz Tanı Belgeleri

Hata: Sadece eski tarihli raporlar veya yetersiz tetkiklerle başvuru yapmak. Bazı durumlarda sadece genel bir doktor raporu sunulur.

Kaçınma Yolu: Başvuru sırasında mümkün olan en güncel ve detaylı tıbbi raporları (son 6 ay içinde alınmış olması tercih edilir) sunmak. Tüm radyolojik görüntülemelerin (Röntgen, MR, BT) raporlarıyla birlikte filmlerini de (CD veya dijital ortamda) eklemek. Özellikle Cobb açısı ölçümlerinin belirtildiğinden emin olun.

Fonksiyonel Kısıtlılıkların Yeterince Belirtilmemesi

Hata: Raporlarda sadece anatomik bulguların (Cobb açısı gibi) belirtilmesi, ancak hastalığın kişinin günlük yaşam ve çalışma kapasitesi üzerindeki etkilerinin göz ardı edilmesi.

Kaçınma Yolu: Doktorunuzdan, hastalığınızın size özel fonksiyonel kısıtlılıklarını (yürüme güçlüğü, oturamama, ağır kaldıramama, nefes darlığı gibi) ve bu kısıtlılıkların çalışma hayatınızı nasıl etkilediğini detaylı bir şekilde raporunda belirtmesini isteyin. Fizik tedavi uzmanı veya algoloji (ağrı bilimi) uzmanından alınacak raporlar bu konuda çok değerli olabilir.

Farklı Doktorlardan Çelişkili Raporlar

Hata: Farklı doktorlardan alınan raporlar arasında çelişkili bulguların veya farklı derecelendirmelerin olması.

Kaçınma Yolu: Mümkünse, tüm raporlarınızı aynı hastane veya sağlık kuruluşundaki ilgili uzmanlar arasında koordinasyon sağlanarak hazırlatın. Raporların birbiriyle uyumlu ve tutarlı olmasına özen gösterin.

SGK Yönergelerine Uyulmaması

Hata: SGK’nın “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği”nde belirtilen kriterleri göz ardı ederek başvuru yapmak.

Kaçınma Yolu: Yönetmeliği veya maluliyet cetvelini (ilgili maddelerini) anlamak ve doktorunuzdan raporları bu kriterlere uygun şekilde düzenlemesini istemek. Bir avukattan veya SGK danışmanından yardım almak, başvuru dosyasının yönetmeliğe uygunluğunu sağlamada faydalı olabilir.

Süreci Yetersiz Takip Etmek

Hata: Başvuruyu yaptıktan sonra süreci takip etmemek, eksik belge istendiğinde zamanında teslim etmemek veya olumsuz karara itiraz etmemek.

Kaçınma Yolu: Başvuru sürecini düzenli olarak takip edin. SGK’dan gelen yazıları dikkatlice okuyun ve istenen ek belgeleri süresi içinde teslim edin. Olumsuz bir karar çıktığında, itiraz hakkınızı kullanın ve itiraz dilekçenizde yeni ve destekleyici kanıtlar sunmaya çalışın. İtiraz süreci genellikle SGK Yüksek Sağlık Kurulu tarafından incelenir.

Skolyoz ve Kifoskolyoz İçin Maluliyet Kriterleri Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki tablo, “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği” uyarınca skolyoz ve kifoskolyoz için genel maluliyet kriterlerini özetlemektedir. Bu bilgiler genel bir rehber niteliğindedir ve her vaka kendi özelinde değerlendirilir.

Başarı Şansını Artırmak İçin İpuçları

Malulen emeklilik başvurusunda başarı şansını artırmak için proaktif adımlar atmak önemlidir:

• Uzman Görüşü Alın: Alanında uzman, deneyimli bir ortopedi veya beyin cerrahisi uzmanından, fizik tedavi uzmanından ve gerekirse göğüs hastalıkları uzmanından detaylı ve kapsamlı raporlar alın.
• Detaylı Bir Dosya Hazırlayın: Tüm tıbbi raporlarınızı, tetkik sonuçlarınızı, ilaç raporlarınızı ve varsa tedavi geçmişinizi kronolojik sıraya göre düzenli bir dosya halinde tutun.
• Güncel Raporlar Önemlidir: Özellikle SGK sevkli hastanede yapılacak muayenelerde, mevcut güncel raporlarınızın ve tetkik sonuçlarınızın doktora sunulduğundan emin olun.
• Sürekli Tedaviyi Belgeleyin: Hastalığınızla ilgili düzenli olarak gördüğünüz tedavileri, kullandığınız ilaçları ve fizik tedavi seanslarını belgelendirin. Bu, hastalığın kalıcı ve sürekli olduğunu gösterir.
• Yönetmeliği Anlayın: “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği”nin skolyoz ve kifoskolyoz ile ilgili maddelerini inceleyerek, hangi kriterlerin arandığı hakkında bilgi sahibi olun.
• Gerekirse Hukuki Destek Alın: Sürecin karmaşıklığı nedeniyle, bir avukattan veya SGK mevzuatına hakim bir danışmandan hukuki destek almak, başvurunuzun doğru ve eksiksiz hazırlanmasına yardımcı olabilir.

Sonuç

Skolyoz ve kifoskolyoz nedeniyle malulen emeklilik başvuruları, hem tıbbi hem de bürokratik açıdan incelikli bir süreçtir. Başvurunun başarıyla sonuçlanabilmesi için en kritik faktör, hastalığın derecesini, neden olduğu fonksiyonel kısıtlılıkları ve kişinin çalışma gücü kaybını net bir şekilde ortaya koyan, eksiksiz ve güncel tanı raporlarının sunulmasıdır. Sürecin her aşamasında dikkatli olmak, doğru bilgi ve belgelerle hareket etmek, yapılan yaygın hatalardan kaçınmak ve gerektiğinde profesyonel destek almak, bu zorlu yolda hak sahiplerinin başarıya ulaşmasını sağlayacaktır. Unutmayın ki, her vaka kendi özelinde değerlendirilse de iyi hazırlanmış bir dosya, olumlu bir sonuç için zemin hazırlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Malulen emeklilik için skolyozda hangi Cobb açısı derecesi dikkate alınır?

Malulen emeklilik değerlendirmesinde sadece Cobb açısı tek başına yeterli bir kriter değildir. Ancak genellikle 40-50 derece ve üzeri, progresyon gösteren veya cerrahi müdahale sonrası kalıcı kısıtlılıkları olan vakalar daha ciddi değerlendirilir. Önemli olan, bu eğriliğin kişinin çalışma gücünü ve günlük yaşam aktivitelerini ne kadar etkilediğidir.

Kifoskolyozda solunum fonksiyon testleri neden bu kadar önemli?

Kifoskolyoz, omurga deformitesinin akciğerler üzerindeki bası nedeniyle solunum kapasitesini ciddi şekilde etkileyebilir. Pulmoner fonksiyon testleri (PFT), bu etkinin derecesini objektif olarak gösterir. Düşük FVC veya FEV1 değerleri, önemli bir fonksiyonel kayba işaret eder ve maluliyet tespitinde kritik bir bulgudur.

Malulen emeklilik başvurum reddedilirse ne yapmalıyım?

Başvurunuz reddedilirse, tebliğ tarihinden itibaren belirli bir süre içinde (genellikle 30 gün) SGK’ya itiraz dilekçesi verebilirsiniz. Bu itiraz, SGK Yüksek Sağlık Kurulu tarafından yeniden değerlendirilir. İtiraz dilekçenize, ret kararını değiştirebilecek yeni tıbbi belgeler veya ek kanıtlar eklemeniz faydalı olacaktır.

Ameliyat olmam, malulen emeklilik başvurumu nasıl etkiler?

Ameliyat olmanız, başlı başına maluliyet nedeni değildir. Önemli olan, ameliyat sonrası kalıcı olarak devam eden fonksiyonel kısıtlılıklar, nörolojik defisitler veya ağrı düzeyidir. Başarısız cerrahi girişimler veya cerrahi sonrası oluşan komplikasyonlar, maluliyet oranını artırabilir. Raporlarınızda ameliyatın sonuçları ve mevcut durumunuz detaylıca belirtilmelidir.

Fizik tedavi raporları malulen emeklilik başvurusunda ne işe yarar?

Fizik tedavi raporları, hastalığın neden olduğu hareket kısıtlılıklarını, kas gücü kayıplarını, ağrı seviyesini ve günlük yaşam aktivitelerindeki zorlukları objektif olarak belgelediği için çok değerlidir. Tedaviye rağmen devam eden kalıcı kısıtlılıkları göstermesi, maluliyet tespiti açısından önemlidir.

SGK sevkli hastanede muayene olurken nelere dikkat etmeliyim?

SGK sevkli hastanede muayene olurken, tüm mevcut güncel tıbbi raporlarınızı, görüntüleme sonuçlarınızı (CD’leri dahil) yanınızda götürün. Doktorlara tüm şikayetlerinizi, ağrı düzeyinizi ve hastalığınızın günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini eksiksiz ve net bir şekilde anlatın. Muayene esnasında doktorun sorularına dürüst ve detaylı yanıtlar verin.

Malulen emeklilik başvurusu için gerekli olan “güncel rapor” ne anlama gelir?

Genellikle SGK, başvuru tarihi itibarıyla son 6 ay içinde düzenlenmiş tıbbi raporları “güncel” kabul eder. Ancak bazı kronik hastalıklar için daha eski raporlar da destekleyici olabilir. Önemli olan, hastalığın mevcut durumunu ve fonksiyonel kısıtlılıkları en iyi yansıtan raporların sunulmasıdır.

Maluliyet cetveli nedir ve başvurumla ilişkisi nedir?

“Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği” eki olan maluliyet cetveli, çeşitli hastalık ve sakatlıklar için öngörülen çalışma gücü kaybı oranlarını listeler. SGK, başvurunuzu değerlendirirken bu cetveldeki kriterleri temel alır. Raporlarınızın, cetveldeki ilgili maddelere uygun bulgular içermesi başarı şansını artırır.

Skolyoz veya kifoskolyozla doğan biri malulen emekli olabilir mi?

Malulen emeklilik şartlarından biri, maluliyetin sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonra ortaya çıkmış olmasıdır. Eğer kişi skolyoz veya kifoskolyoz ile doğmuşsa ve bu durum sigortalı olmadan önce tespit edilmişse, malulen emeklilik yerine “engelli emekliliği” şartlarına bakılması gerekebilir. Ancak hastalığın sigortalı olduktan sonra ilerlemesi ve çalışma gücü kaybına yol açması durumunda malulen emeklilik değerlendirilebilir.

Bir avukatın malulen emeklilik sürecinde nasıl bir yardımı dokunur?

Bir avukat, başvurunuzun yasal mevzuata uygun şekilde hazırlanmasına, gerekli belgelerin toplanmasına, itiraz süreçlerinin yönetilmesine ve gerektiğinde dava açılmasına yardımcı olabilir. Hukuki bilgi ve deneyimi sayesinde, hak kaybı yaşamanızı önleyerek sürecin daha sağlıklı ilerlemesini sağlayabilir.