Engelli Maaşı Başvurusu 2026: Sağlık Kurulu ve Ev Ziyareti Rehberi

Engelli maaşı, devletin sosyal yardım politikalarının önemli bir parçası olarak, engellilik durumu nedeniyle çalışma hayatına katılamayan veya sınırlı katılım sağlayan vatandaşlara yönelik ekonomik bir destektir. Bu maaş, engelli bireylerin yaşam standartlarını yükseltmeyi, temel ihtiyaçlarını karşılamalarını sağlamayı ve toplumsal entegrasyonlarını kolaylaştırmayı hedefler. Ancak bu desteğe ulaşmak, belirli şartların yerine getirilmesini ve titizlikle yürütülmesi gereken bir başvuru sürecini gerektirir. Özellikle sağlık kurulu raporu ve ev ziyaretleri, bu sürecin en kritik ve belirleyici aşamalarındandır.

2026 yılına yaklaşırken, mevcut yasal düzenlemeler ve uygulama pratikleri çerçevesinde, engelli maaşı başvurusunun sağlık kurulu ve ev ziyareti detaylarını kapsamlı bir şekilde ele alacağız. Bu rehber, başvuru yapmayı düşünen engelli vatandaşlarımıza ve onların yakınlarına yol göstermek, süreci daha şeffaf ve anlaşılır kılmak amacıyla hazırlanmıştır. Başvurudan maaşın bağlanmasına kadar her adımda nelere dikkat edilmesi gerektiğini, hangi belgelerin gerekli olduğunu ve karşılaşılabilecek olası durumları detaylarıyla inceleyeceğiz.

Engelli Maaşı Nedir ve Kimler Başvurabilir?

Engelli maaşı (halk arasında engelli aylığı veya 2022 maaşı olarak da bilinir), engelli vatandaşlarımıza sağlanan, gelir durumu belirli seviyenin altında olanlara verilen düzenli nakdi yardımdır. Bu maaş, engellilik oranına ve hanedeki kişi başına düşen gelire göre belirlenir. Amacı, engelli bireylerin ekonomik bağımsızlıklarını bir nebze olsun sağlamak ve yaşam kalitelerini artırmaktır.

Stres Yönetimi ve Kortizol Dengesi İçin Fonksiyonel Beslenme Rehberi

×

Engelli Maaşına Hak Kazanma Şartları

Engelli maaşına başvurabilmek için temel bazı şartların karşılanması gerekmektedir. Bu şartlar, 2026 yılı için de büyük ölçüde mevcut yasal çerçevede devam edecektir:

• Engellilik Oranı: En az %40 ve üzeri engellilik oranına sahip olmak. Bu oran, tam teşekküllü bir hastaneden alınan Sağlık Kurulu Raporu ile belgelenmelidir.
• Gelir Durumu: Hane içinde kişi başına düşen aylık gelirin, belirlenen asgari ücretin net tutarının belirli bir yüzdesinin (genellikle 1/3’ünün) altında olması. Bu sınır, her yıl güncellenen asgari ücretle birlikte değişmektedir.
• Yaş Sınırı: Genellikle 18 yaşını doldurmuş olmak gerekir. 18 yaş altı engelliler için ise bakıma muhtaçlık durumu ve ailelerinin gelir durumu dikkate alınır.
• Sosyal Güvenlik Durumu: Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan (SGK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) gelir veya aylık almıyor olmak. Sosyal güvencesi olmayan veya sosyal güvencesi olup da belirlenen gelir sınırının altında geliri olanlar başvurabilir.
• Türk Vatandaşı Olmak: Başvuru sahibinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması gerekmektedir.

Başvuru Öncesi Bilinmesi Gerekenler

Başvuru yapmadan önce, kendi durumunuzu bu şartlar çerçevesinde değerlendirmeniz önemlidir. Özellikle hane geliri hesaplaması karmaşık olabilir. Hane geliri hesaplanırken, sadece başvuru sahibinin değil, aynı hanede yaşayan tüm bireylerin gelirleri (maaş, kira geliri, tarım geliri vb.) toplanır ve hane birey sayısına bölünerek kişi başına düşen ortalama aylık gelir bulunur. Bu hesaplama, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) tarafından yapılacaktır.

Engelli Maaşı Başvuru Süreci Adım Adım

Engelli maaşı başvuru süreci, belirli adımları takip ederek ilerler. Bu adımların doğru ve eksiksiz bir şekilde tamamlanması, sürecin hızlanması ve olumlu sonuçlanması açısından hayati öneme sahiptir.

İlk Başvuru ve Gerekli Belgeler

Engelli maaşı başvuruları, ikamet edilen yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na (SYDV) şahsen yapılır. Başvuru sırasında genellikle aşağıdaki belgeler istenir:

• Başvuru Dilekçesi (SYDV’den temin edilebilir veya örnekleri internetten bulunabilir)
• Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı ve fotokopisi
• Engellilik Sağlık Kurulu Raporu (varsa, yoksa SYDV sevk ile hastaneye yönlendirecektir)
• Hanede yaşayan tüm bireylerin kimlik fotokopileri
• Hanede yaşayan herkesin gelir durumunu gösteren belgeler (maaş bordrosu, banka hesap dökümü, tapu, araç ruhsatı vb.)
• Adres ve iletişim bilgileri

Başvuruyu yaparken, SYDV görevlileri size bir başvuru formu doldurmanızı isteyecek ve gerekli belgeleri kontrol edecektir. Eksik veya hatalı belge sunmaktan kaçınmak için tüm hazırlıklarınızı önceden yapmanız tavsiye edilir.

Sağlık Kurulu Raporu İçin Sevk

Eğer geçerli bir Engellilik Sağlık Kurulu Raporunuz yoksa veya mevcut raporunuzun süresi dolmuşsa, SYDV sizi tam teşekküllü bir devlet hastanesine sevk edecektir. Bu sevk, engellilik durumunuzun ve oranınızın resmen belirlenmesi için zorunludur. Sevk belgesi ile birlikte hastaneye başvurarak randevu almanız ve muayene sürecini başlatmanız gerekmektedir.

Sağlık Kurulu Raporu Süreci: Detaylı İnceleme

Engelli maaşı başvurusunun en önemli ve teknik aşaması, Sağlık Kurulu Raporu’nun alınmasıdır. Bu rapor, engellilik oranınızı ve dolayısıyla maaşa hak kazanıp kazanmayacağınızı doğrudan etkiler. Sürecin ciddiyetle ele alınması ve her adımın dikkatle takip edilmesi gerekmektedir.

Sağlık Kurulu Randevusu ve Hazırlık

SYDV’den aldığınız sevk belgesiyle hastanenin ilgili birimine (genellikle ‘Sağlık Kurulu Birimi’ veya ‘Engelli Sağlık Kurulu’) başvurarak randevu almanız gerekir. Randevu alırken, hastane sizden daha önceki teşhislerinizi, tedavi süreçlerinizi ve varsa eski raporlarınızı getirmenizi isteyebilir. Bu nedenle:

• Tüm tıbbi geçmişinizi gösteren belgeleri (epikrizler, tahlil sonuçları, filmler, ilaç listeleri vb.) dosyalayın.
• Rahatsızlığınızın günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini açıklayabilecek şekilde notlar alın.
• Randevu günü erken gidin ve sakin kalmaya çalışın.

Sağlık Kurulu Muayenesi Nasıl Yapılır?

Sağlık kurulu, farklı branşlardan (dahiliye, nöroloji, ortopedi, göz, kulak-burun-boğaz, psikiyatri vb.) doktorların bir araya geldiği bir heyettir. Muayene süreci şu adımları içerebilir:

1. Ön Kayıt ve Yönlendirme: Hastane içindeki sağlık kurulu birimi, sizi hangi doktorlara gideceğiniz konusunda yönlendirecektir.
2. Branş Muayeneleri: Her doktor, kendi uzmanlık alanıyla ilgili muayeneyi yapacak, gerekli gördüğü takdirde ek tetkikler (kan tahlili, röntgen, MR, EKG vb.) isteyebilir. Bu tetkikler genellikle aynı gün içinde veya birkaç gün içinde tamamlanmalıdır.
3. Heyet Değerlendirmesi: Tüm muayeneler ve tetkikler tamamlandıktan sonra, doktorlar bir araya gelerek durumunuzu değerlendirir ve Engellilik Sağlık Kurulu Raporu’nu (ESKR) hazırlar. Bu rapor, ‘Engellilik Ölçütü, Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik’ esaslarına göre düzenlenir.

Muayeneler sırasında, rahatsızlığınızın size hissettirdiklerini ve günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini dürüstçe ve abartmadan anlatmanız çok önemlidir. Doktorlar, objektif bulgulara ek olarak sizin ifadelerinizi de dikkate alacaktır.

Engellilik Oranı Belirleme Kriterleri

Engellilik oranı, yukarıda bahsedilen yönetmelik çerçevesinde, her bir organ veya sistemdeki fonksiyon kaybının yüzdesel olarak ifadesidir. Birden fazla engellilik durumu varsa, oranlar Balthazard Formülü adı verilen özel bir yöntemle birleştirilir. Örneğin, %30 ortopedik ve %20 dahiliye engeli olan bir kişinin toplam engellilik oranı %44 olur, basitçe toplanmaz (%30 + (%20 x (100-%30)/100) = %30 + %14 = %44). Bu oran, kişinin çalışma gücünün ne kadarını kaybettiğini veya günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılıklarını gösterir.

Engellilik oranının doğru belirlenmesi, başvuru sonucunu doğrudan etkileyecektir. Bu nedenle, tüm tıbbi belgelerinizin güncel ve eksiksiz olması büyük önem taşır.

Sıkça Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Sağlık kurulu sürecinde yapılan bazı hatalar, raporun olumsuz sonuçlanmasına veya sürecin uzamasına neden olabilir:

• Eksik Belge Sunmak: Eski ve yeni tüm tıbbi belgeleri eksiksiz sunmamak.
• Semptomları Abartmak veya Küçümsemek: Durumu olduğundan farklı göstermek, doktorların objektif değerlendirmesini zorlaştırır. Dürüst ve gerçekçi olmak en doğrusudur.
• Randevuları Kaçırmak: Hastane randevularına zamanında gitmemek veya ek tetkikler için verilen süreleri aşmak.
• Güncel Teşhislerin Olmaması: En son tedavi süreçlerinizi ve teşhislerinizi belgeleyememek.

Bu süreçte sabırlı olmak ve doktorların yönlendirmelerine harfiyen uymak önemlidir.

Ev Ziyaretleri: Sosyal İnceleme Süreci

Sağlık Kurulu Raporu alındıktan ve engellilik oranı belirlendikten sonra, başvuru sürecinin ikinci kritik aşaması olan ev ziyareti (sosyal inceleme) devreye girer. Bu ziyaret, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) görevlileri tarafından gerçekleştirilir ve başvuru sahibinin sosyal ve ekonomik koşullarını yerinde görmek amacıyla yapılır.

Ev Ziyaretinin Amacı ve Kapsamı

Ev ziyaretinin temel amacı, başvuru dosyasında yer alan bilgilerin doğruluğunu teyit etmek ve başvuru sahibinin gerçek yaşam koşullarını, hane halkının gelir düzeyini, barınma şartlarını ve sosyal çevresini objektif bir şekilde değerlendirmektir. Bu ziyaret sırasında sosyal inceleme görevlisi, aşağıdaki hususları gözlemleyecektir:

• Hanede yaşayan bireylerin sayısı ve kimlik bilgileri
• Hane reisinin veya diğer hane fertlerinin çalışma durumları ve gelir kaynakları
• Evin kira mı, tapulu mu olduğu; ısınma, elektrik, su giderleri
• Engelli bireyin günlük yaşamdaki ihtiyaçları, bakıma muhtaçlık durumu
• Evin genel durumu, temizliği, yaşam koşullarının uygunluğu
• Çevredeki komşular veya muhtar ile kısa görüşmeler (gerekirse)

Bu ziyaret, sadece gelir beyanını doğrulamakla kalmaz, aynı zamanda engelli bireyin sosyal desteğe ne kadar ihtiyaç duyduğunu da anlamaya yöneliktir.

Ev Ziyareti Öncesi Hazırlık

Ev ziyaretinin planlı veya plansız yapılabileceği unutulmamalıdır, ancak genellikle SYDV görevlileri ziyaret öncesinde sizi arayarak bilgi verirler. Ziyaret öncesinde yapabileceğiniz bazı hazırlıklar şunlardır:

• Belgeleri Hazırlayın: Başvuru sırasında sunduğunuz tüm gelir belgelerinin orijinallerini veya fotokopilerini (maaş bordrosu, kira kontratı, tapu, araç ruhsatı, banka hesap dökümleri vb.) hazır bulundurun.
• Ev Ortamını Düzenleyin: Evinizin temiz ve düzenli olması, görevlilere olumlu bir izlenim verecektir. Ancak, durumunuzu abartıdan uzak, gerçekçi bir şekilde yansıtmanız önemlidir. Lüks eşyaları saklamak gibi davranışlardan kaçınılmalıdır, bu durum size karşı şüphe uyandırabilir.
• Hane Halkını Bilgilendirin: Evde bulunacak diğer hane fertlerini ziyaretin amacı hakkında bilgilendirin. Görevliler, onlara da bazı sorular yöneltebilir.
• Sorulara Hazırlıklı Olun: SYDV görevlisinin hane gelirleri, giderleri, engellilik durumu ve günlük yaşam aktiviteleri hakkında sorabileceği sorulara dürüst ve tutarlı cevaplar vermeye hazır olun.

Ziyaret Sırasında Neler Değerlendirilir?

Sosyal inceleme görevlisi, yasal mevzuat çerçevesinde, engelli bireyin sosyal ve ekonomik durumunu değerlendirir. Değerlendirmede dikkate alınan başlıca unsurlar şunlardır:

• Kişi Başına Düşen Gelir: En kritik kriterlerden biridir. Hanedeki tüm gelirler toplanır ve hane birey sayısına bölünerek kişi başına düşen aylık gelir hesaplanır. Bu rakamın belirlenen yoksulluk sınırının altında olması gerekmektedir.
• Yaşam Koşulları: Evin fiziki şartları, ısınma durumu, elektrik, su gibi temel hizmetlere erişim, genel temizlik ve düzenlilik.
• Bakıma Muhtaçlık Durumu (varsa): Engelli bireyin günlük kişisel bakımlarını (yemek yeme, giyinme, tuvalet ihtiyacı vb.) ne kadar bağımsız yapabildiği, dışarıdan yardıma ne kadar ihtiyaç duyduğu.
• Sosyal Çevre: Ailenin ve engelli bireyin sosyal ilişkileri, destek ağları.

Görevli, bu gözlemlerini ve elde ettiği bilgileri bir sosyal inceleme raporuna dönüştürerek SYDV’ye sunacaktır. Bu rapor, nihai kararın verilmesinde sağlık kurulu raporu kadar belirleyici rol oynar.

Değerlendirmede Dikkat Edilen Önemli Noktalar

Ev ziyareti sırasında, görevlinin dikkat ettiği önemli noktalar şunlardır:

• Tutarlılık: Başvuru formunda beyan edilen bilgilerle ev ziyaretindeki gözlemlerin ve beyanların tutarlı olması.
• Dürüstlük: Gelir beyanlarında veya yaşam koşulları hakkında yanlış bilgi vermekten kaçınmak. Tespit edildiği takdirde başvuru reddedilebilir veya ileride yasal sorunlara yol açabilir.
• İşbirliği: Görevliye bilgi verme konusunda işbirliği yapmak, sorularına açık ve net cevaplar vermek.

Unutulmamalıdır ki, ev ziyareti engelli bireyin gerçekten yardıma ihtiyacı olup olmadığını tespit etmek amacıyla yapılır ve bu süreçte şeffaflık esastır.

Başvuru Sonrası Değerlendirme ve Karar Süreci

Sağlık kurulu raporu ve ev ziyareti sonrası sosyal inceleme raporu tamamlandıktan sonra, tüm belgeler Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) Yönetim Kurulu tarafından değerlendirilir. Bu aşama, aylık bağlanıp bağlanmayacağına dair nihai kararın verildiği noktadır.

Değerlendirme Sonuçlarının Bildirilmesi

SYDV Yönetim Kurulu, tüm verileri (engellilik oranı, hane gelir durumu, sosyal inceleme bulguları) dikkate alarak bir karar verir. Karar genellikle kısa sürede (birkaç hafta içinde) başvuru sahibine tebliğ edilir. Tebligat, genellikle PTT yoluyla adresinize yapılır. Karar olumlu ise, engelli aylığının bağlanma tarihi ve ilk ödeme tarihi hakkında bilgi verilir. Olumsuz ise, reddedilme gerekçeleri açıklanır ve itiraz hakkınız olduğu belirtilir.

Maaş Bağlanması ve Ödeme Takvimi

Başvurunun onaylanması durumunda, engelli maaşı PTT veya anlaşmalı bankalar aracılığıyla ödenir. Ödemeler genellikle üç ayda bir yapılır ve maaş miktarı, engellilik oranına ve güncel yasal düzenlemelere göre belirlenir. 2026 yılı için de bu ödeme periyodu ve maaş miktarları, enflasyon ve asgari ücret artışlarına paralel olarak güncellenecektir. Engelli maaşının hesabınıza yatıp yatmadığını PTT şubelerinden, e-Devlet üzerinden veya banka kanallarından takip edebilirsiniz.

İtiraz Hakkı ve Süreci

Engelli maaşı başvurunuzun reddedilmesi halinde veya sağlık kurulu raporunda belirtilen engellilik oranının gerçeği yansıtmadığını düşünüyorsanız, itiraz hakkınız bulunmaktadır. İtiraz süreci genellikle şunları içerir:

• Sağlık Kurulu Raporuna İtiraz: Raporun tebliğ tarihinden itibaren belirli bir süre (genellikle 30 gün) içinde İl Sağlık Müdürlüğü’ne veya raporu veren hastanenin başhekimliğine dilekçe ile itiraz edebilirsiniz. İtirazınız kabul edilirse, başka bir hastanede yeniden muayene olmanız veya mevcut raporunuzun tekrar değerlendirilmesi istenebilir.
• SYDV Kararına İtiraz: SYDV’nin aylık bağlama kararına karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren belirli bir süre içinde yine SYDV’ye dilekçe ile itiraz edebilirsiniz. SYDV Yönetim Kurulu, itirazınızı yeniden değerlendirecektir.

İtiraz süreci, ek zaman ve çaba gerektirse de, hakkınızı aramak adına önemli bir yoldur. İtiraz dilekçenizi yazarken, reddedilme gerekçelerine somut argümanlarla karşı çıkmanız ve varsa ek bilgi veya belge sunmanız faydalı olacaktır.

2026 Yılına Yönelik Beklentiler ve Önemli Güncellemeler

Engelli maaşı ve sosyal yardım programları, her yıl güncellenen mevzuat ve ekonomik koşullar doğrultusunda değişikliklere uğrayabilir. 2026 yılına yönelik kesin ve spesifik yasal düzenlemeler şu an için açıklanmamış olmakla birlikte, mevcut trendler ve geçmiş uygulamalar ışığında bazı beklentilerimiz bulunmaktadır:

• Maaş Miktarlarında Artış: Asgari ücret ve enflasyon oranları göz önünde bulundurularak, engelli maaşlarında da düzenli olarak artış yapılması beklenmektedir. Bu artışlar, genellikle yılbaşında veya ara dönemlerde açıklanır.
• Dijitalleşme Sürecinin Devamı: e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvuru ve takip işlemlerinin daha da kolaylaştırılması, belki de bazı aşamaların tamamen dijital ortama taşınması beklenebilir. Bu, başvuru sürecini hızlandırabilir ve bürokrasiyi azaltabilir.
• Engellilik Yönetmeliğinde Potansiyel Güncellemeler: Engellilik Ölçütü, Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik’te, bilimsel gelişmeler ve uluslararası standartlar doğrultusunda küçük çaplı güncellemeler yapılabilir. Bu, engellilik oranlarının belirlenme şeklini veya değerlendirme kriterlerini etkileyebilir.
• Gelir Sınırlarında Yeniden Düzenleme: Hane içinde kişi başına düşen gelir sınırları, asgari ücretin artışına paralel olarak güncellenecektir. Bu, daha fazla engelli bireyin yardımdan faydalanabilmesi için sınırların esnetilmesi yönünde de olabilir.

Başvuru yapmadan önce, 2026 yılına dair resmi duyuruları ve güncellemeleri T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın internet sitesinden veya SYDV’lerden takip etmek büyük önem taşımaktadır.

Sonuç

Engelli maaşı başvurusu, engelli bireyler için önemli bir destek kapısıdır. Bu süreç, sağlık kurulu raporunun alınmasından ev ziyaretine, oradan da nihai kararın tebliğine kadar detaylı ve özen gerektiren adımlar içerir. Başvuru sahiplerinin, gerekli belgeleri eksiksiz hazırlamaları, sürece dürüst ve şeffaf bir şekilde yaklaşmaları, tüm aşamalarda sabırlı olmaları, olumlu sonuç alabilmek adına kritik öneme sahiptir. 2026 yılına yönelik olası güncellemeleri takip ederek, doğru bilgiyle hareket etmek, engelli aylığına ulaşma yolculuğunu daha verimli hale getirecektir. Unutmayın, bu destekten faydalanmak bir haktır ve devletin sosyal sorumluluğunun bir göstergesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Engelli maaşına başvurmak için en az yüzde kaç engelli olmak gerekir?

Engelli maaşına başvurabilmek için tam teşekküllü bir hastaneden alınmış Engellilik Sağlık Kurulu Raporu’na göre en az %40 ve üzeri engellilik oranına sahip olmak gerekmektedir. Bu oran, maaşın bağlanıp bağlanmayacağını doğrudan etkileyen temel kriterdir.

Engelli maaşı başvurusunda ev ziyareti neden yapılır?

Ev ziyareti, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) görevlileri tarafından, başvuru sahibinin beyan ettiği bilgilerin doğruluğunu teyit etmek, hane halkının gerçek sosyal ve ekonomik yaşam koşullarını yerinde gözlemlemek ve yardım ihtiyacının gerçekten var olup olmadığını tespit etmek amacıyla yapılır.

Sağlık Kurulu Raporu aldıktan sonra ne kadar sürede maaş bağlanır?

Sağlık Kurulu Raporu SYDV’ye ulaştıktan ve ev ziyareti tamamlandıktan sonra, SYDV Yönetim Kurulu başvuruyu değerlendirir. Karar genellikle birkaç hafta içinde tebliğ edilir. Olumlu karar çıkarsa, maaşın bağlanması ve ilk ödeme yapılması bir ila üç ay sürebilir, ancak bu süre yoğunluğa göre değişiklik gösterebilir.

Engelli maaşı alan bir kişi çalışmaya başlarsa maaşı kesilir mi?

Evet, engelli maaşı alan bir kişi çalışmaya başlar ve hane içinde kişi başına düşen geliri, yasalarda belirlenen sınırın üzerine çıkarsa engelli maaşı kesilir. Engelli maaşı, kişinin sosyal güvencesinin olmaması ve gelir durumunun yetersiz olması halinde sağlanan bir destektir.

Engelli maaşına başvuran kişi, evde başka bir engelliye bakıyorsa bu durum maaşı etkiler mi?

Evet, hanede yaşayan ve bakıma muhtaç olan engelli bireylerin varlığı, hane geliri hesaplamasında belirli avantajlar sağlayabilir. Özellikle hane içinde birden fazla engelli bulunması durumunda, kişi başına düşen gelir hesaplamaları farklılık gösterebilir. Ancak bu durum, ilgili mevzuat ve SYDV’nin değerlendirmesiyle netleşir ve direkt olarak maaşın bağlanmasını garanti etmez; sadece değerlendirme kriterlerinden biri olabilir.