Engelli Aylığı Alırken Hane Geliri Düşerse Maaşım Artar mı?

Engelli aylığı, devletimizin engelli vatandaşlarımıza sağladığı, onların ekonomik ve sosyal hayata katılımlarını desteklemeyi amaçlayan önemli bir sosyal yardım ödemesidir. Bu aylık, belirli şartları sağlayan engelli bireylerin yaşam standartlarını iyileştirmelerine katkıda bulunur. Ancak, hayat koşulları sürekli değişim gösterirken, aylık almakta olan kişilerin hane gelirlerinde düşüşler yaşanması, akıllara “Engelli aylığı alırken hane gelirinde düşüş olursa maaşım artar mı?” sorusunu getirmektedir. Bu kapsamlı rehber, bu önemli sorunun yanıtlarını aramakta, hane geliri hesaplamalarından başvuru süreçlerine kadar tüm detayları açıklamaktadır.

Engelli Aylığı Nedir ve Kimler Faydalanabilir?

Engelli aylığı, Türkiye’de “2022 Sayılı Kanun Kapsamında Yaşlılık, Engellilik ve Yakınlarına Yapılan Sosyal Yardımlar” olarak bilinir ve engelli bireylerin gelir düzeylerine bakılarak yapılan bir destektir. Temel amacı, engeli nedeniyle çalışma gücünden yoksun kalan veya sosyal güvencesi bulunmayan engelli vatandaşların insanca yaşam sürdürebilmeleri için asgari bir gelir sağlamaktır. Bu aylık, sadece bireyin kendisi için değil, bakmakla yükümlü olduğu kişiler için de dolaylı bir destek mekanizması oluşturur.

Engelli aylığı, doğrudan bir “maaş” olmaktan ziyade, sosyal devlet ilkesi gereği sağlanan bir yardımdır. Devlet, bu yardım aracılığıyla engelli bireylerin temel ihtiyaçlarını karşılamalarına ve toplumsal yaşamda daha aktif rol almalarına olanak tanımayı hedefler. Bu yardımın düzenli olarak her ay belirli bir tarihte ödenmesi, faydalanıcılar için önemli bir güvence kaynağıdır.

Adrenal Yorgunluk ve Histamin İntoleransı: Ashwagandha ve DAO Enzimi ile Holistik Yaklaşım

×

Engelli Aylığının Temel Şartları

Engelli aylığından faydalanabilmek için bazı temel şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu şartlar, yardıma gerçekten ihtiyacı olan kişilere ulaşmayı garanti altına almak amacıyla belirlenmiştir:

• Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı Olmak: Başvuru sahibinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması zorunludur.
• Engellilik Oranı: Sağlık Kurulu raporuyla belgelenmiş, en az %40 ve üzeri engellilik oranına sahip olmak gerekmektedir.
• Sosyal Güvencesiz Olmak: Hiçbir sosyal güvenlik kurumundan (SGK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı vb.) gelir veya aylık almıyor olmak. Ayrıca, nafaka bağlanmamış olması ve sosyal güvencesi olan birinden gelir elde etmiyor olmak da önemlidir.
• Hane İçi Gelir Kriteri: Hanede yaşayan kişi başına düşen aylık ortalama gelirin, asgari ücretin net tutarının belirli bir oranının (genellikle üçte biri) altında olması gerekmektedir. Bu en kritik şartlardan biridir ve aylığın bağlanmasında doğrudan etkilidir.
• Yaş Sınırı: Engelli aylığı için belirli bir yaş sınırı bulunmamaktadır; 18 yaşını doldurmuş engelli bireyler başvurabilir. Ancak, 18 yaş altı engelli çocukların aylık alabilmesi için vasisi tarafından başvurulması ve çocuğun engellilik oranı ile hane gelir kriterlerini karşılaması gerekir.

Bu şartların tamamının sağlanması durumunda, engelli bireyler Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) aracılığıyla engelli aylığı başvurusunda bulunabilirler.

Engellilik Oranı ve Sağlık Kurulu Raporu

Engelli aylığı başvurularında en temel belgelerden biri, engellilik oranını gösteren Sağlık Kurulu raporudur. Bu rapor, yetkilendirilmiş bir hastane tarafından verilir ve bireyin engel derecesini resmi olarak belgeler. Engellilik oranı, aylık miktarını doğrudan etkileyen bir faktördür:

• %40 ile %69 arası engellilik oranı: Bu orana sahip bireyler belirli bir miktarda engelli aylığı alabilirler.
• %70 ve üzeri engellilik oranı: Bu orana sahip bireyler ise, %40-69 arası orana sahip olanlara göre daha yüksek bir engelli aylığı miktarı alırlar.

Sağlık Kurulu raporu, kişinin engellilik durumunun kalıcı olup olmadığını veya belirli aralıklarla yeniden değerlendirme gerektirip gerektirmediğini de belirtir. Raporun güncelliği ve geçerliliği, aylık alma sürecinin devamlılığı için kritik öneme sahiptir.

Hane Geliri Engelli Aylığını Nasıl Etkiler?

Engelli aylığı başvurularının değerlendirilmesinde “hane geliri” kavramı merkezi bir rol oynar. Hane geliri, sadece başvuru sahibinin değil, aynı hanede yaşayan tüm bireylerin (eş, çocuklar, anne, baba gibi) tüm gelirlerinin toplamını ifade eder. Bu gelir, aylığın bağlanıp bağlanmayacağını ve bağlanacaksa hangi kriterlere göre değerlendirileceğini belirler.

Hane geliri kriteri, devletin sosyal yardımları gerçekten ihtiyacı olan kişilere ulaştırma ilkesinin bir yansımasıdır. Eğer hane geliri, belirlenen eşiğin üzerindeyse, engelli aylığı bağlanmaz veya mevcut aylık kesilebilir. Bu nedenle, hane gelirinin doğru ve şeffaf bir şekilde beyan edilmesi büyük önem taşır.

Hane Geliri Hesabı Nasıl Yapılır?

Hane geliri hesaplaması, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) tarafından belirli kurallara göre yapılır. Bu hesaplamada dikkate alınan başlıca unsurlar şunlardır:

• Tüm Gelir Kaynakları: Hanede yaşayan tüm bireylerin aylık kazançları (ücret, maaş, kira geliri, faiz geliri, tarım geliri, emekli maaşı, diğer sosyal yardımlar vb.) toplanır.
• Mal Varlığı: Taşınır ve taşınmaz malların (ev, arsa, araç vb.) rayiç bedelinin belirli bir oranı da gelire dahil edilebilir. Örneğin, bir evin kira geliri potansiyeli veya bir aracın yıpranma payı dikkate alınabilir.
• Giderler: Bazı durumlarda, hane için zorunlu olan ve belgelenebilen giderler (sağlık harcamaları, eğitim giderleri, kira gibi) gelirden düşülebilir. Ancak bu, her SYDV’nin kendi iç yönergelerine ve mevzuata göre değişiklik gösterebilir.
• Kişi Başına Düşen Gelir: Tüm gelirler toplandıktan sonra, hanede yaşayan kişi sayısına bölünerek “kişi başına düşen aylık ortalama gelir” bulunur. Bu rakam, aylık bağlanması için belirlenen yasal sınırla karşılaştırılır.

Bu hesaplama, titizlikle yapılır ve beyan edilen bilgilerin doğruluğu, SYDV tarafından çeşitli kurumlarla (SGK, Tapu Müdürlüğü, bankalar vb.) paylaşılarak teyit edilir.

Gelir Sınırı ve Güncel Durum

Engelli aylığı için belirlenen gelir sınırı, her yıl iki kez (Ocak ve Temmuz aylarında) memur maaş katsayısı ve asgari ücret artışlarına paralel olarak güncellenir. Mevcut yasal düzenlemeye göre, hanede kişi başına düşen aylık gelirin, net asgari ücretin üçte birini geçmemesi gerekmektedir. Bu oran, ülkenin ekonomik koşullarına ve asgari ücretin seviyesine göre değişkenlik gösterir.

Örneğin, net asgari ücretin 15.000 TL olduğunu varsayarsak, kişi başına düşen hane geliri sınırı 5.000 TL olacaktır. Bu, bir hanede yaşayan kişi sayısına göre toplam hane geliri sınırının da değişeceği anlamına gelir. Bu sınırın üzerinde geliri olan bir engelli birey, diğer tüm şartları sağlasa bile engelli aylığından faydalanamaz.

Güncel gelir sınırını öğrenmek için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları veya Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın resmi internet sitesi takip edilmelidir.

Mevcut Engelli Aylığı Alırken Hane Gelirinde Düşüş Olması Durumu

Engelli aylığı almakta olan bir bireyin, aylık almaya devam ederken hane gelirinde bir düşüş yaşaması oldukça olasıdır. Bu durum, hanedeki bir kişinin işini kaybetmesi, emekli maaşının azalması, kira gelirinin düşmesi gibi çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu tür bir değişiklik, engelli aylığının devamlılığı ve potansiyel olarak miktarı üzerinde etkili olabilir, ancak süreç sanıldığı kadar basit değildir.

Gelir Düşüşünün Aylığa Etkisi

Engelli aylığı alırken hane gelirinde düşüş olması durumunda, “maaşım artar mı?” sorusu doğal olarak akla gelir. Bu soruya doğrudan “evet” yanıtını vermek doğru olmaz, çünkü 2022 Sayılı Kanun kapsamındaki engelli aylığı miktarı, kişinin engellilik oranına (%40-69 veya %70 ve üzeri) göre belirlenen sabit bir tutardır ve bu tutar devlet tarafından periyodik olarak güncellenir. Aylık miktarı, bireysel hane gelirindeki dalgalanmalara göre doğrudan yukarı veya aşağı yönlü değişmez.

Ancak, hane gelirindeki düşüşün iki önemli etkisi olabilir:

1. Mevcut Aylığın Devamlılığını Sağlamak: Eğer hane geliriniz, aylık almaya başladığınızda gelir sınırının hemen üzerindeyse ve bir düşüş yaşanırsa, bu düşüş aylığınızın kesilmesini önleyerek, aylık alma hakkınızın devamlılığını sağlar. Yani, düşüş, maaşınızı artırmaz ama kaybetmenizi engeller.
2. Ek Sosyal Yardım Olanakları: Hane gelirindeki ciddi bir düşüş, engelli aylığı miktarını doğrudan artırmasa da, sizi diğer sosyal yardım programları için uygun hale getirebilir. Örneğin, kömür yardımı, gıda yardımı, eğitim yardımı, elektrik/doğalgaz tüketim desteği gibi farklı yardım türlerinden faydalanma imkanı doğabilir. Bu yardımlar, genel yaşam kalitenizi artırarak dolaylı bir fayda sağlar.

Özetle, hane gelirindeki düşüş, mevcut engelli aylığınızın sabit miktarını otomatik olarak artırmaz. Ancak, aylık alma hakkınızın devamlılığını güvence altına alabilir ve sizi farklı sosyal yardım kapılarından faydalanmaya yönlendirebilir.

Yeniden Değerlendirme Süreci

Hane gelirinizde önemli bir düşüş yaşandığında, bu durumu ilgili kurumlara bildirmeniz büyük önem taşır. Engelli aylığı ödemeleri, düzenli olarak hane gelirinin kontrol edildiği bir sistem üzerinden yürütülür. Gelirinizde meydana gelen değişiklikleri bildirmeniz, hem hakkınızda yanlış bir işlem yapılmasını engeller hem de potansiyel ek yardımlardan faydalanma şansınızı artırır.

Yeniden değerlendirme süreci genellikle aşağıdaki adımları içerir:

• SYDV’ye Başvuru: İkamet ettiğiniz yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na şahsen başvurarak gelirinizde düşüş olduğunu bildirmelisiniz.
• Gelir Beyanı: Yeni gelir durumunuzu ve düşüş nedenlerini açıklayan bir dilekçe veya başvuru formu doldurmanız istenecektir.
• Belge Sunumu: Gelir düşüşünü kanıtlayıcı belgeleri (işten çıkış belgesi, maaş bordrosu, kira sözleşmesi değişikliği vb.) sunmanız gerekecektir.
• İnceleme: SYDV görevlileri, beyan ettiğiniz yeni gelir durumunuzu yeniden inceleyecek ve hanede kişi başına düşen geliri tekrar hesaplayacaktır.

Bu süreç sonucunda, gelirinizin hala yasal sınırların altında olduğu teyit edilirse, aylığınızın kesintisiz devam etmesi sağlanır. Eğer geliriniz daha önce sınırın üzerindeyken aylık alamıyor ve şimdi düşüşle sınırın altına indiyse, bu durumda aylık almaya hak kazanabilirsiniz. Bu da sizin için “maaşımın artması” anlamına gelebilir.

Ne Zaman Başvuru Yapılmalı?

Gelirinizde bir düşüş olduğunu fark ettiğiniz anda, mümkün olan en kısa sürede Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na başvurmanız önemlidir. Gecikmeler, olası hak kayıplarına veya süreçlerin uzamasına neden olabilir. Özellikle, gelirdeki düşüş sizi yeni bir yardım programına uygun hale getirecekse, erken başvuru ile bu fırsatlardan daha çabuk faydalanabilirsiniz.

Aylık Artışı İçin Yapılması Gerekenler

Yukarıda da belirtildiği gibi, engelli aylığının miktarı, hane gelirindeki düşüşle otomatik olarak artmaz. Ancak, gelirdeki düşüşün getirdiği bazı durumlar vardır ki bunlar, ya aylık almaya başlamanıza (eğer daha önce alamıyorsanız) ya da ek sosyal yardımlardan faydalanmanıza olanak tanır. Dolayısıyla, bu bölümü, genel olarak sosyal desteklerden daha fazla faydalanma yolları ve süreci olarak ele alabiliriz.

Gerekli Belgeler

Hane gelirinizde bir düşüş olduğunu bildirirken veya yeniden değerlendirme talebinde bulunurken yanınızda bulundurmanız gereken temel belgeler şunlardır:

• T.C. Kimlik Kartı: Başvuru sahibinin ve hanede yaşayan tüm bireylerin kimlik kartları.
• Sağlık Kurulu Raporu: Güncel ve geçerli engellilik oranını gösteren rapor.
• Gelir Durumunu Gösteren Belgeler:
  • Maaş bordroları (varsa, düşüşü gösteren güncel ve önceki bordrolar).
  • İşten ayrılma belgesi (işsizlik durumu varsa).
  • SGK’dan alınan prim gün ve hizmet dökümü.
  • Kira geliri varsa kira sözleşmesi veya tapu kayıtları.
  • Varsa nafaka, emekli maaşı vb. diğer gelir belgeleri.
  • Bankada mevduat varsa hesap dökümü.
  • Araç veya gayrimenkul sahipliğini gösteren belgeler (tapu, ruhsat).
• İkametgah Belgesi: E-Devlet üzerinden veya Nüfus Müdürlüğünden temin edilebilir.
• Başvuru Dilekçesi/Formu: SYDV tarafından verilen ve doldurulması gereken formlar.

Bu belgelerin eksiksiz ve güncel olması, başvurunuzun hızlı ve doğru bir şekilde değerlendirilmesini sağlayacaktır.

Başvuru Adımları

Hane gelirindeki düşüşü bildirmek veya ek sosyal yardımlar için başvuruda bulunmak genellikle aşağıdaki adımları içerir:

1. İkamet Edilen Yerdeki SYDV’ye Başvuru: İlk ve en önemli adım, yerleşim yerinizin bağlı olduğu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na bizzat gitmektir.
2. Bilgilendirme ve Danışmanlık: Vakıf görevlileri, durumunuzu dinleyecek ve hangi yardımlardan faydalanabileceğiniz konusunda sizi bilgilendirecektir.
3. Başvuru Formunun Doldurulması: Gerekli başvuru formları eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurulmalıdır. Bu formlarda hane halkı bilgileri, gelir ve gider durumu, engellilik durumu gibi bilgiler istenir.
4. Belgelerin Teslimi: Yukarıda belirtilen tüm belgeler, formla birlikte görevliye teslim edilir.
5. İnceleme ve Araştırma: SYDV görevlileri, beyan ettiğiniz bilgilerin doğruluğunu ve gelir durumunuzu çeşitli kurumlarla (SGK, Tapu, Belediye vb.) sorgulayarak teyit eder. Gerekirse hane ziyareti de yapılabilir.
6. Değerlendirme ve Karar: Tüm incelemeler tamamlandıktan sonra, Vakıf Mütevelli Heyeti tarafından başvurunuz değerlendirilir ve bir karar verilir.
7. Sonucun Bildirilmesi: Başvurunun sonucu genellikle resmi bir yazı ile size tebliğ edilir veya e-Devlet üzerinden sorgulanabilir.

Sürecin Takibi

Başvurunuzu yaptıktan sonra, sürecin takibini düzenli olarak yapmanız önemlidir. Başvurunuzun durumunu öğrenmek için SYDV’ye giderek bilgi alabilir veya e-Devlet Kapısı üzerinden “Sosyal Yardım Bilgileri Sorgulama” hizmetini kullanabilirsiniz. Bu, olası eksik belgelerin tamamlanması veya ek bilgi istenmesi durumunda hızlıca hareket etmenizi sağlar.

Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar

Engelli aylığı veya diğer sosyal yardımlardan faydalanırken dikkat edilmesi gereken bazı kritik noktalar bulunmaktadır. Bu noktalar, hem hak kaybı yaşamamak hem de yasal sorunlarla karşılaşmamak adına büyük önem taşır.

Yanlış Beyanın Sonuçları

Sosyal yardımlardan faydalanırken gelir veya durumunuz hakkında yanlış ya da eksik bilgi vermek ciddi sonuçlar doğurabilir. Tespit edildiği takdirde, haksız yere alınan yardımların tamamı yasal faiziyle birlikte geri istenir. Ayrıca, bu durum hakkında adli ve idari soruşturmalar başlatılabilir ve cezai yaptırımlar uygulanabilir. Bu nedenle, tüm bilgilerinizi eksiksiz, doğru ve güncel bir şekilde beyan etmeniz son derece önemlidir.

Düzenli Kontroller ve Güncellemeler

Engelli aylığı alan kişilerin durumları, SYDV tarafından periyodik olarak kontrol edilir. Bu kontroller sırasında, gelir durumunuzda, ikametgahınızda veya engellilik oranınızda bir değişiklik olup olmadığı incelenir. Engelli aylığı alıcısı olarak, aşağıdaki durumlarda SYDV’yi bilgilendirme yükümlülüğünüz bulunmaktadır:

• Hane gelirinde önemli bir artış veya azalış olması.
• Evlilik, boşanma, ölüm gibi aile yapısında değişiklikler meydana gelmesi.
• İkametgah adresinin değişmesi.
• Engellilik oranında belirgin bir değişiklik olması (yeni bir sağlık raporuyla).
• Sosyal güvenlik kapsamında bir işe girilmesi veya emekli olunması.

Bu tür değişiklikleri zamanında bildirmeniz, aylığınızın kesilmesini veya haksız yere ödeme yapılmasını engelleyecektir.

Danışmanlık ve Destek Kanalları

Engelli aylığı ve diğer sosyal yardımlar konusunda kafanızda soru işaretleri varsa veya başvuru sürecinde yardıma ihtiyaç duyuyorsanız, aşağıdaki kanallardan destek alabilirsiniz:

• Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV): En doğru ve güncel bilgiyi alabileceğiniz birinci kaynaktır.
• Alo 183 (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İletişim Hattı): Sosyal yardımlar ve haklar konusunda genel bilgi alabilirsiniz.
• Engelli Dernekleri ve Vakıfları: Bu kuruluşlar, engelli bireylerin hakları ve yardımlara erişim konusunda önemli danışmanlık hizmetleri sunar.
• E-Devlet Kapısı: Kendi sosyal yardım bilgilerinizi sorgulayabilir, bazı başvuruları online yapabilirsiniz.

Bu kanallar aracılığıyla doğru bilgiye ulaşmak ve süreci profesyonel destekle yürütmek, hak kaybı yaşama riskinizi minimize edecektir.

Sonuç

Engelli aylığı alırken hane gelirinde bir düşüş olması, “maaşımın artar mı?” sorusunu akıllara getirse de, 2022 Sayılı Kanun kapsamındaki engelli aylığı miktarı, doğrudan gelir düşüşüne bağlı olarak otomatik olarak artış göstermez. Aylık miktarı, engellilik oranı ve devletin belirlediği sabit tutarlar üzerinden ödenir. Ancak, hane gelirindeki düşüş, mevcut aylığınızın devamlılığını sağlamak veya daha önce gelir sınırı nedeniyle aylık alamıyorsanız yeniden hak kazanmanızı sağlamak açısından hayati öneme sahiptir. Ayrıca, bu durum sizi diğer ek sosyal yardım ve destek programlarına uygun hale getirebilir. Bu nedenle, gelir durumunuzda meydana gelen her türlü değişikliği vakit kaybetmeden Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına bildirmeniz, haklarınızı korumanız ve devletin sunduğu imkanlardan tam olarak faydalanmanız için elzemdir.