EKPSS’de İki Diploması Olan Adaylar: Ön Lisans mı Lisans mı Başvurmalı?

Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS), engelli vatandaşlarımızın kamuda istihdam edilmeleri için büyük bir fırsat sunmaktadır. Her EKPSS döneminde binlerce aday, hayalini kurduğu memuriyet için ter dökmektedir. Ancak bazı adaylar için başvuru süreci, sadece sınava hazırlanmaktan ibaret değildir; özellikle birden fazla eğitim düzeyine sahip olanlar için hangi diplomayla başvuru yapılacağı, önemli bir stratejik karar halini almaktadır. Hem ön lisans hem de lisans diploması olan bir adayın EKPSS’ye hangi seviyeden başvuracağı sorusu, genellikle kafa karışıklığına yol açar. Bu kapsamlı rehber, bu kritik sorunun tüm yönlerini ele alarak adayların en bilinçli kararı vermelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

EKPSS Nedir ve Kimler Başvurabilir?

EKPSS, devlet kurumlarına engelli memur alımı yapmak amacıyla Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından düzenlenen bir sınavdır. Bu sınavın temel amacı, engelli bireylerin toplumsal yaşama ve istihdam piyasasına aktif katılımlarını sağlamaktır. Sınav sonucunda elde edilen puanlar ve adayların tercihleri doğrultusunda, kamuda çeşitli kadrolara yerleştirmeler yapılır.

EKPSS’ye başvurabilmek için belirli şartlar bulunmaktadır. Bu şartlar genel olarak şunları içerir:

Travma Sonrası Uzuv Kısalıkları: Engelli Raporu ve Oran Belirlemede Kritik Noktalar

×

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
• 18 yaşını tamamlamış olmak (özel kanunlar hariç).
• Kılavuzda belirtilen engel oranına ve engel durumuna sahip olmak ve bunu sağlık kurulu raporu ile belgelemek.
• En az ilkokul düzeyinde eğitimini tamamlamış olmak (ilkokul/ortaokul, lise, ön lisans, lisans düzeyleri ayrı ayrı değerlendirilir).
• Kamu haklarından mahrum bulunmamak.
• Devlet memurluğuna atanmak için gerekli diğer genel şartları taşımak.

Sınav, eğitim durumlarına göre farklı kategorilerde yapılmaktadır: İlkokul/Ortaokul (veya ilköğretim), Ortaöğretim (lise ve dengi), Ön Lisans ve Lisans. Her bir eğitim düzeyinden adaylar, kendi mezuniyet seviyelerine uygun kadrolar için değerlendirilir.

Ön Lisans ve Lisans Diplomalarının EKPSS’deki Yeri

Türkiye’deki eğitim sisteminde ön lisans ve lisans dereceleri, farklı eğitim süreleri ve kapsamlarına sahiptir. Ön lisans eğitimi genellikle iki yıllık mesleki veya teknik eğitimleri kapsarken, lisans eğitimi dört yıllık daha geniş kapsamlı akademik eğitimleri ifade eder. Bu farklılıklar, EKPSS başvuru süreçlerinde ve yerleştirme dinamiklerinde önemli rol oynar.

EKPSS’de, adayların hangi eğitim düzeyinden sınava girecekleri ve tercihlerini hangi kadrolar için yapacakları, sahip oldukları en üst mezuniyet belgesi ile doğrudan ilişkilidir. Ancak, çift diplomaya sahip adaylar için bu durum biraz daha karmaşıklaşabilir. Adayın hem bir ön lisans programından hem de bir lisans programından mezun olması, hangi diplomanın ‘en üst’ sayılacağı veya hangi diplomanın daha avantajlı olacağı sorusunu gündeme getirir.

Genel kural olarak, EKPSS’ye başvuruda adayların en üst mezuniyet düzeylerini beyan etmeleri ve o düzeyden sınava girmeleri beklenir. Ancak bazı durumlarda, adayın stratejik bir tercih yapma imkanı doğabilir. Bu durum, özellikle Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile ÖSYM’nin yayımladığı EKPSS Kılavuzları’nda belirtilen kurallar çerçevesinde şekillenir. Her kılavuz, başvuru şartları, kadro dağılımları ve diğer tüm detaylar hakkında en güncel ve resmi bilgiyi içerir.

İki Diploması Olan Adaylar İçin Hukuki Çerçeve ve Başvuru Kuralları

İki farklı eğitim seviyesinde diplomaya sahip adayların EKPSS başvurularında uymaları gereken hukuki çerçeve ve kurallar, ÖSYM tarafından yayımlanan EKPSS Kılavuzları ve ilgili mevzuatla belirlenir. Bu konuda temel prensip, adayın sınava gireceği eğitim düzeyinin, atanmak istediği kadronun gerektirdiği minimum eğitim düzeyine uygun olması ve genellikle adayın en üst öğrenim düzeyinden başvurması esasına dayanır.

ÖSYM Kılavuzları ve İlgili Mevzuat

Her EKPSS dönemi için yayımlanan başvuru kılavuzu, bu konuda en net ve bağlayıcı bilgiyi içerir. Kılavuzda genellikle şu ifadeler yer alır:

• Adaylar, sadece bir öğrenim düzeyinden EKPSS’ye başvurabilirler.
• Engelli adaylar, eğitim düzeylerine uygun EKPSS sorularını cevaplarlar.
• Adayın sınava başvurduğu öğrenim düzeyi ile atanmak istediği kadronun gerektirdiği öğrenim düzeyi uyumlu olmalıdır.
• Birden fazla öğrenim düzeyinden mezun olan adaylar, tercih yapacakları kadroları ve rekabet koşullarını göz önünde bulundurarak hangi öğrenim düzeyinden başvuracaklarına kendileri karar verirler. Ancak bu karar, adayın en azından başvurulan öğrenim düzeyine sahip olmasını gerektirir. Örneğin, bir lisans mezunu ön lisans kadrosuna başvurmak istediğinde, ilgili ön lisans programından da mezuniyeti olması ve başvuruyu o düzeyden yapması gerekir.

Bu, pratikte şu anlama gelir: Eğer bir aday hem ön lisans hem de lisans diplomasına sahipse, teknik olarak lisans mezunu olarak kabul edilir. Ancak, kılavuzda belirtilen özel şartlar ve kadro talepleri doğrultusunda, aday eğer ön lisans mezuniyetinin arandığı bir kadroya başvurmak istiyorsa ve bu mezuniyetine ilişkin hakları saklıysa, ön lisans düzeyinden de başvuru yapabilir. Bu durum, genellikle adayın başvuru sırasında hangi eğitim düzeyini beyan edeceğiyle netleşir. Aday, EKPSS’ye girdiği eğitim düzeyinden mezun kabul edilir ve tercih yaparken de o eğitim düzeyindeki kadroları görebilir.

Bu nedenle, başvuru yapmadan önce en güncel EKPSS Kılavuzu’nun ilgili bölümlerini dikkatlice incelemek ve olası istisnaları veya özel şartları gözden kaçırmamak hayati önem taşır. ÖSYM’nin belirlediği kurallar, adayların hak kaybı yaşamaması ve doğru başvuru yapması için rehber niteliğindedir.

Ön Lisans Diploması ile Başvurmanın Avantajları ve Dezavantajları

Hem ön lisans hem de lisans diplomasına sahip bir adayın ön lisans düzeyinden EKPSS’ye başvurmayı tercih etmesi, belirli avantajları ve dezavantajları beraberinde getirebilir. Bu kararı verirken kişisel hedefler, kariyer beklentileri ve mevcut kadro olanakları titizlikle değerlendirilmelidir.

Avantajları

• Daha Az Rekabet Olasılığı: Bazı ön lisans programları ve bu programlara özel açılan kadrolar, lisans kadrolarına göre daha az mezun sayısına sahip olabilir. Bu durum, daha az rakiple karşılaşma ve dolayısıyla yerleşme şansının artması anlamına gelebilir. Özellikle belirli mesleki alanlarda (teknikerlik, sağlık hizmetleri vb.) ön lisans düzeyinde daha spesifik ve talepli kadrolar bulunabilir.
• Belirli Mesleki Kadrolara Odaklanma: Eğer adayın ön lisans diploması, kamuda belirli bir mesleki alanda istihdam edilmek için daha doğrudan bir yol sunuyorsa (örneğin, tıbbi sekreterlik, laborantlık, bilgisayar programcılığı gibi), ön lisans düzeyinden başvuru yapmak mantıklı olabilir. Bu kadrolar genellikle sadece ön lisans mezunlarına özgüdür ve lisans mezunları bu kadrolara başvuramayabilir.
• Daha Düşük Puanla Atanma İhtimali: Rekabetin daha düşük olduğu alanlarda, yerleştirme puanları da genellikle daha düşük seyreder. Bu da adayın, lisans düzeyinde belki de alamayacağı bir puanla atanma şansını artırabilir.
• Hızlı İstihdam İmkânı: Eğer adayın birincil hedefi mümkün olan en kısa sürede kamuda işe başlamaksa ve ön lisans düzeyinde kendine uygun, makul rekabete sahip kadrolar görüyorsa, bu yol daha hızlı bir istihdam sağlayabilir.

Dezavantajları

• Sınırlı Kariyer İlerleme Potansiyeli: Ön lisans düzeyinde atanmak, ilerleyen dönemlerde kariyer basamaklarını tırmanmada veya daha üst düzey yönetim pozisyonlarına yükselmede bazı kısıtlamalar getirebilir. Kamu hiyerarşisinde lisans mezunları için genellikle daha geniş ilerleme yolları mevcuttur.
• Daha Düşük Maaş ve Özlük Hakları: Genellikle lisans mezunlarının başlangıç maaşları ve özlük hakları, ön lisans mezunlarına göre daha yüksek olabilir. Bu durum, uzun vadede gelir ve emeklilik hakları açısından farklılık yaratabilir.
• Tam Potansiyelin Kullanılamaması: Adayın bir lisans diplomasına sahip olmasına rağmen ön lisans düzeyinden atanması, aldığı dört yıllık eğitimin tam potansiyelini kamuda kullanamamasına yol açabilir. Bu durum, motivasyon eksikliğine veya mesleki tatminsizliğe neden olabilir.
• Kadro Çeşitliliğinin Azalması: Ön lisans düzeyinde açılan kadroların çeşitliliği, lisans düzeyine göre daha sınırlı olabilir. Bu da adayın tercih yapabileceği alanları daraltır ve kendi ilgi alanlarına veya uzmanlıklarına daha az uygun pozisyonlarla karşılaşmasına neden olabilir.

Lisans Diploması ile Başvurmanın Avantajları ve Dezavantajları

İki diploması olan bir adayın EKPSS’ye lisans düzeyinden başvurmayı tercih etmesi de kendine özgü avantajlar ve dezavantajlar taşır. Bu tercih, genellikle daha uzun vadeli kariyer hedefleri ve akademik birikimi tam anlamıyla değerlendirme isteğiyle ilişkilidir.

Avantajları

• Daha Geniş Kadro Yelpazesi: Lisans mezunlarına yönelik kadrolar genellikle daha çeşitlidir ve kamu kurumlarının farklı departmanlarında (uzmanlık, mühendislik, öğretmenlik, sosyal hizmetler, iktisat vb.) geniş bir yelpazeyi kapsar. Bu durum, adayın ilgi alanlarına ve mezun olduğu bölüme daha uygun pozisyonlar bulma şansını artırır.
• Daha Yüksek Kariyer İlerleme Potansiyeli: Kamuda kariyer basamaklarını tırmanma, yöneticilik pozisyonlarına yükselme ve uzmanlık alanlarında ilerleme imkanları lisans mezunları için genellikle daha fazladır. Lisans eğitimi, daha geniş bir teorik altyapı ve analitik düşünme becerisi sağladığı için bu yollar daha açıktır.
• Daha Yüksek Maaş ve Özlük Hakları: Çoğu durumda, lisans mezunlarının başlangıç maaşları ve özlük hakları (ek gösterge, tazminatlar vb.) ön lisans mezunlarına göre daha avantajlıdır. Bu, uzun vadede daha iyi bir yaşam standardı ve emeklilik hakları anlamına gelebilir.
• Akademik Bilgi ve Birikimi Kullanma: Lisans eğitimi süresince edinilen bilgi, beceri ve uzmanlık alanları, lisans düzeyinde bir kadroda görev alarak daha etkin bir şekilde kullanılabilir. Bu durum, mesleki tatmin ve motivasyon açısından önemlidir.
• Prestij ve Toplumsal Algı: Lisans mezunu olarak kamuda görev almak, toplumsal prestij ve kişisel tatmin açısından bazı adaylar için daha çekici olabilir.

Dezavantajları

• Daha Yüksek Rekabet: Lisans düzeyinde açılan kadrolar genellikle daha popüler ve tercih edilen pozisyonlardır. Bu durum, başvuran aday sayısının daha fazla olmasına ve dolayısıyla rekabetin daha yüksek olmasına neden olabilir. Bu da atanmak için daha yüksek EKPSS puanlarına ihtiyaç duyulması anlamına gelir.
• Bazı Alanlarda Kadro Kısıtlılığı: Bazı çok spesifik ön lisans alanlarına özgü kadrolar, lisans mezunlarına kapalı olabilir. Eğer adayın lisans diploması, talep gören bir alanda değilse, kadro bulmakta zorlanabilir.
• Atama Sürecinin Uzaması: Yüksek rekabet, atanma sürecinin daha uzun sürmesine neden olabilir. Aday, atanmak için birden fazla sınava girmek veya daha uzun süre beklemek zorunda kalabilir.
• Beklentilerin Karşılanmaması: Bazı lisans mezunları, beklentilerinin altında kalan pozisyonlara atanabilirler veya mezun oldukları alanla doğrudan ilgili olmayan görevler üstlenmek durumunda kalabilirler.

Doğru Kararı Vermek İçin Stratejik Yaklaşımlar

İki diploması olan EKPSS adayları için hangi eğitim düzeyinden başvurulacağına karar vermek, kişisel ve kariyer hedefleri doğrultusunda dikkatle ele alınması gereken stratejik bir süreçtir. Bu süreçte göz önünde bulundurulması gereken bazı önemli yaklaşımlar bulunmaktadır:

Kişisel Hedefler ve Kariyer Planlaması

Öncelikle, kendinize şu soruları sorun: Kamuda hangi tür bir pozisyonda çalışmak istiyorsunuz? Kısa vadede bir an önce işe başlamak mı, yoksa uzun vadede kariyer basamaklarını tırmanmak mı önceliğiniz? Maaş beklentiniz nedir? Mesleki tatmin açısından hangi alan size daha uygun? Bu soruların yanıtları, hangi diploma türüne odaklanmanız gerektiği konusunda size ilk ipuçlarını verecektir.

Kadro İlanlarının Takibi ve Analizi

Geçmiş yıllardaki EKPSS yerleştirme sonuçlarını ve ilan edilen kadroları detaylı bir şekilde inceleyin. Hangi eğitim düzeyinde hangi tür kadroların açıldığını, bu kadrolar için kaç kişinin alındığını ve yerleştirme puanlarını analiz edin. Özellikle ön lisans ve lisans düzeyinde hangi bölümlere daha fazla kadro açıldığını ve bu kadroların ne kadar rekabetçi olduğunu anlamak, stratejinizi belirlemede kritik öneme sahiptir.

Mezun Olunan Bölümlerin Önemi

Sahip olduğunuz ön lisans ve lisans diplomalarının bölümlerini karşılaştırın. Hangi bölüm, kamu sektöründe daha fazla talep görüyor veya daha spesifik bir uzmanlık alanı sunuyor? Bazı bölümler, özellikle teknik veya sağlık alanlarındaki ön lisans programları, kamuda doğrudan istihdam imkanları sunarken, bazı lisans programları daha genel alanlara hitap edebilir. Mezun olduğunuz lisans programının, kamudaki hangi pozisyonlarla örtüştüğünü iyi analiz edin.

Rekabet Analizi

ÖSYM tarafından açıklanan geçmiş dönem EKPSS sonuçlarını kullanarak her iki eğitim düzeyi için de tahmini bir rekabet analizi yapın. Kaç adayın sınava girdiğini, kaç kadronun açıldığını ve en düşük kaç puanla yerleşme olduğunu inceleyin. Bu veriler, hangi düzeyde yerleşme şansınızın daha yüksek olabileceği konusunda size fikir verecektir. Bazen ön lisans düzeyinde daha az kadro açılmasına rağmen, daha az aday olduğu için yerleşme şansı artabilir veya tam tersi durumlar yaşanabilir.

Uzman Görüşü ve Danışmanlık

Karar verme sürecinde ÖSYM çağrı merkezini arayarak veya ilgili bakanlıkların engelli personel istihdam birimleriyle iletişime geçerek bilgi alabilirsiniz. Ayrıca, EKPSS konusunda deneyimli danışmanlardan veya platformlardan destek almak, doğru bilgiye ulaşmanızda ve kişiselleştirilmiş bir strateji geliştirmenizde faydalı olabilir. Özellikle mevzuatın yorumlanması ve kadro analizleri konusunda uzman görüşleri yol gösterici olacaktır.

Unutmayın ki her EKPSS dönemi kendine özgü dinamiklere sahiptir. Dolayısıyla, en güncel kılavuzları ve kadro ilanlarını takip etmek, stratejinizi belirlerken en sağlam temeli oluşturacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular ve Yanıtlar

İki diplomaya sahip EKPSS adaylarının zihnini kurcalayan bazı yaygın sorular ve yanıtları:

Soru: Hem ön lisans hem de lisans diplomasıyla aynı EKPSS’ye başvurabilir miyim?
Yanıt: Hayır, ÖSYM kurallarına göre bir EKPSS döneminde sadece bir öğrenim düzeyinden sınava başvurabilirsiniz. Bu nedenle, ön lisans veya lisans düzeyinden birini tercih etmeniz gerekir.

Soru: Lisans mezunuyum ama ön lisans düzeyinden başvurdum. Bir sakıncası var mı?
Yanıt: EKPSS Kılavuzu’nda belirtilen kurallara göre, adayın sınava girdiği öğrenim düzeyi ile mezuniyet belgesi uyumlu olmalıdır. Eğer lisans mezunu olmanıza rağmen ön lisans düzeyinden başvuru yapmayı seçerseniz, bu durumda ön lisans diplomanızın da olması ve tercihlerinizi o düzeydeki kadrolar için yapmanız gerekecektir. Genel eğilim, en üst öğrenim düzeyinden başvurulmasıdır. Ancak bazı özel durumlarda (örneğin, lisans mezuniyetinizin özel bir kadroya uymaması ve ön lisansınızın uyması), ön lisans düzeyinden başvuru bir strateji olabilir. Ancak her durumda en güncel kılavuzu kontrol etmek esastır.

Soru: Ön lisans diplomamla atanırsam, daha sonra lisans diplomamı kullanarak terfi edebilir miyim?
Yanıt: Kamuda göreve başladıktan sonra, mezun olduğunuz lisans programına uygun kadroların açılması ve ilgili mevzuatın izin vermesi durumunda üst öğrenimden dolayı intibak (eğitim durumunun görevine yansıtılması) veya yükselme imkanları olabilir. Ancak bu durum, kurumdan kuruma ve kadronun niteliğine göre değişiklik gösterebilir. Bu konuda atandığınız kurumun insan kaynakları biriminden bilgi almanız en doğrusudur.

Soru: Hangi diplomamla başvuracağıma nasıl kesin karar verebilirim?
Yanıt: Kesin karar için yukarıda belirtilen stratejik yaklaşımları (kişisel hedefler, kadro analizi, rekabet durumu, mezun olunan bölümlerin kamu talebi) titizlikle değerlendirmeniz gerekmektedir. Ayrıca, ÖSYM’nin her dönem yayımladığı EKPSS Başvuru Kılavuzu’nu dikkatle okumak ve gerekirse ÖSYM ile iletişime geçmek, en doğru bilgiyi edinmenizi sağlayacaktır.

Soru: Lisans diplomam alakasız bir alandan, ön lisans diplomam ise kamuda çok aranan bir bölümden. Ne yapmalıyım?
Yanıt: Bu durumda, ön lisans diplomanızın size daha fazla yerleşme şansı sunabileceği güçlü bir ihtimaldir. Eğer ön lisans diplomanız kamuda belirli ve talep gören bir mesleki alanı kapsıyorsa (örneğin sağlık teknikerliği, adalet ön lisans vb.), bu düzeyden başvuru yaparak daha hızlı ve hedeflenen bir pozisyona atanma şansınızı artırabilirsiniz. Ancak bu seçimi yaparken, ön lisans kadrosunun size uzun vadede ne gibi kariyer imkanları sunacağını da göz önünde bulundurmalısınız.

Sonuç

İki farklı eğitim düzeyinde diplomaya sahip EKPSS adayları için hangi seviyeden başvuru yapılacağı kararı, sadece bir form doldurma işlemi değil, aynı zamanda gelecek kariyerlerini şekillendirecek stratejik bir seçimdir. Bu karar, kişisel beklentileriniz, mezun olduğunuz bölümlerin kamu sektöründeki talebi, kadro olanakları ve rekabet koşulları gibi birçok faktörün dikkatli bir analizini gerektirir. Her iki diploma türünün de kendine özgü avantaj ve dezavantajları bulunduğundan, adayın kendi durumuna en uygun yolu belirlemesi kritik öneme sahiptir. Unutulmamalıdır ki en güncel ve resmi bilgiyi ÖSYM’nin yayımladığı EKPSS Başvuru Kılavuzu’ndan edinmek ve bu doğrultuda bilinçli bir karar vermek, başarılı bir EKPSS sürecinin temelini oluşturacaktır. Başvurunuzu yaparken tüm seçenekleri tartarak, hayalinizdeki memuriyet için en doğru adımı atmanız dileğiyle.