Diş Sıkma (Bruksizm) Yüz Şeklini Gerçekten Değiştirir mi? Detaylı İnceleme

Hepimiz zaman zaman stresli anlarda dişlerimizi sıktığımızı veya uyurken farkında olmadan dişlerimizi gıcırdattığımızı fark edebiliriz. Bu durum, tıp dilinde bruksizm olarak adlandırılır ve oldukça yaygın bir problemdir. Ancak diş sıkmanın sadece dişlerimize ve çenemize zarar vermekle kalmayıp, zamanla yüzümüzün şeklini dahi değiştirebileceğini biliyor muydunuz? Bu soru, birçok kişinin aklını kurcalayan ve genellikle göz ardı edilen önemli bir estetik ve sağlık meselesidir.

Bu kapsamlı rehberde, diş sıkmanın nedenlerini, belirtilerini ve özellikle yüz kaslarımız üzerindeki etkilerini derinlemesine inceleyeceğiz. Bruksizmin yüz şeklimizde nasıl değişikliklere yol açabileceğini, bu değişiklikleri nasıl fark edebileceğimizi ve en önemlisi, hem sağlık hem de estetik açıdan neler yapabileceğimizi adım adım ele alacağız. Amacımız, diş sıkma probleminiz varsa yüzünüzdeki potansiyel değişimleri anlamanıza yardımcı olmak ve doğru tedavi yöntemlerine yönelmeniz için size yol göstermektir.

Diş Sıkma (Bruksizm) Nedir?

Diş sıkma, ya da tıbbi adıyla bruksizm, bilinç dışı bir şekilde dişleri sıkma, gıcırdatma veya çeneyi kenetleme eylemidir. Bu durum genellikle uyku sırasında ortaya çıkar ve kişinin kendisi tarafından fark edilmesi zordur. Ancak uyanıklık sırasında da stres, konsantrasyon veya alışkanlık nedeniyle diş sıkma görülebilir. Bruksizm, sadece yetişkinlerde değil, çocuklarda da sıkça rastlanan bir durumdur.

EKPSS’ye Lisans Mezunu Olarak Önlisans Puanıyla Girme Rehberi: Mevzuat ve Avantajlar

×

Bruksizm temelde iki ana kategoriye ayrılır:

• Uyku Bruksizmi: Kişinin uyurken istemsizce dişlerini sıktığı veya gıcırdattığı durumdur. Genellikle daha şiddetli etkileri olabilir çünkü kişi uyuduğu için bu hareketi kontrol edemez veya durduramaz.
• Uyanıklık Bruksizmi: Kişinin uyanıkken, genellikle stres, anksiyete, öfke veya yoğun konsantrasyon gibi durumlarda dişlerini sıktığı veya çenesini kenetlediği durumdur. Bu tür bruksizm genellikle daha hafiftir ve kişi fark ettiğinde hareketi durdurabilir.

Her iki bruksizm türü de zamanla dişlere, çene eklemine (temporomandibular eklem – TME) ve çevre kaslara ciddi zararlar verebilir. Dişlerin aşınması, kırılması, çene ekleminde ağrı ve işlev bozuklukları, baş ağrısı, boyun ağrısı ve kulak çınlaması gibi pek çok olumsuz sonuca yol açabilir. Ancak göz ardı edilen önemli bir etkisi de yüz kasları üzerindeki sürekli gerilimin yüz şeklini değiştirebilmesidir.

Bruksizmin Nedenleri Nelerdir?

Bruksizmin tek bir nedeni yoktur; genellikle birçok farklı faktörün birleşimi sonucu ortaya çıkar. Bu faktörler psikolojik, fiziksel ve yaşam tarzı ile ilgili olabilir.

Psikolojik Faktörler

Stres, anksiyete, öfke, hayal kırıklığı ve gerginlik gibi duygusal durumlar, bruksizmin en yaygın tetikleyicilerindendir. Özellikle yoğun stres altında olan kişilerde, hem uyku hem de uyanıklık bruksizmi daha sık görülür. Kişi, gün içinde yaşadığı gerilimi bilinç dışı olarak çene kaslarına yansıtarak dışa vurabilir. Bu durum, bir tür vücudun stresle başa çıkma mekanizması olarak da görülebilir.

Fiziksel ve Anatomik Faktörler

• Maloklüzyon (Kötü Kapanış): Dişlerin üst ve alt çenede düzgün bir şekilde kapanmaması, çene kasları üzerinde dengesiz bir baskı yaratarak bruksizmi tetikleyebilir.
• Temporomandibular Eklem (TME) Bozuklukları: Çene ekleminde meydana gelen problemler, eklemdeki diskin kayması veya iltihaplanması gibi durumlar diş sıkmayı artırabilir.
• Uyku Bozuklukları: Uyku apnesi, horlama gibi uyku kalitesini bozan durumlar, uyku bruksizmini tetikleyebilir veya şiddetlendirebilir.
• Genetik Yatkınlık: Ailede bruksizm öyküsü olan kişilerde, bu durumun görülme olasılığı daha yüksek olabilir.

Yaşam Tarzı ve Diğer Etkenler

• Bazı İlaçlar: Antidepresanlar (özellikle SSRI’lar), kafein ve amfetamin içeren ilaçlar gibi bazı maddeler bruksizmi tetikleyebilir veya kötüleştirebilir.
• Alkol ve Sigara Tüketimi: Alkol ve nikotin, sinir sistemini uyararak uyku kalitesini bozabilir ve bruksizm riskini artırabilir.
• Aşırı Kafein Tüketimi: Gün içinde çok fazla kafein almak, sinir sistemini sürekli uyarılmış halde tutarak diş sıkmayı tetikleyebilir.
• Bazı Hastalıklar: Parkinson hastalığı, Huntington hastalığı gibi nörolojik durumlar da bruksizmle ilişkilendirilebilir.

Bruksizmin Ortak Belirtileri

Bruksizm, sadece dişlere değil, baş ve boyun bölgesindeki birçok yapıya etki ederek çeşitli belirtilere yol açabilir. Bu belirtiler, kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir.

Diş ve Ağız Sağlığı Üzerindeki Etkileri

• Diş Aşınması ve Kırılması: Sürekli sürtünme ve basınç, dişlerin çiğneme yüzeylerinde aşınmalara, mine kaybına ve hatta diş kırıklarına yol açabilir. Bu durum, dişlerin hassasiyetini artırır.
• Diş Hassasiyeti: Mine tabakasının aşınmasıyla açığa çıkan dentin tabakası, sıcak, soğuk veya tatlı yiyeceklere karşı aşırı hassasiyete neden olabilir.
• Diş Eti Çekilmesi: Dişler üzerindeki aşırı kuvvet, diş etlerinin çekilmesine ve kök yüzeylerinin açığa çıkmasına neden olabilir.
• Diş Mobilitesi (Sallanması): Şiddetli ve uzun süreli bruksizm, dişlerin kemik içerisindeki stabilitesini bozarak sallanmasına yol açabilir.
• Dişlerde Çatlaklar ve Dolgu Hasarları: Mevcut dolguların kırılmasına veya dişlerde gözle görülmeyen çatlakların oluşmasına neden olabilir.

Çene ve Baş Bölgesindeki Ağrılar

• Çene Ağrısı ve Yorgunluğu: Çiğneme kaslarının sürekli olarak aşırı çalışması, çenede ağrı, sertlik ve yorgunluğa neden olur. Özellikle sabahları uyanıldığında çenede gerginlik hissedilebilir.
• Baş Ağrısı ve Migren: Çene kaslarındaki gerilim, şakak bölgesine ve başın yan taraflarına yayılan gerilim tipi baş ağrılarına veya migren ataklarına neden olabilir.
• Boyun ve Omuz Ağrısı: Çene kasları, boyun ve omuz kaslarıyla birbiriyle bağlantılıdır. Bruksizm nedeniyle çene kaslarındaki gerginlik, boyun ve omuzlarda da ağrı ve sertliğe yol açabilir.
• Kulak Ağrısı ve Çınlaması: Çene ekleminin kulağa yakın konumu nedeniyle, çene eklemindeki problemler kulak ağrısı veya çınlaması (tinnitus) olarak algılanabilir.

Uyku Kalitesi Üzerindeki Etkileri

Özellikle uyku bruksizmi olan kişilerde, gece boyunca diş gıcırdatma ve sıkma eylemi uyku kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu durum, gündüz yorgunluk, konsantrasyon güçlüğü, irritabilite ve genel bir enerji düşüklüğüne neden olabilir. Yatak arkadaşları tarafından duyulan diş gıcırdatma sesi de uyku düzenini bozabilir.

Diş Sıkma Yüz Şeklini Gerçekten Değiştirir mi?

Evet, diş sıkma (bruksizm) zamanla yüz şeklinizi değiştirebilir ve bu değişim oldukça belirgin olabilir. Bu durumun ana nedeni, çeneyi hareket ettiren en güçlü kaslardan biri olan masseter kasının aşırı çalışmasıdır.

Masseter Kası Hipertrofisi ve Etkisi

Masseter kası, alt çenenin köşesinde yer alan, çiğneme ve dişleri sıkma eylemlerinde kilit rol oynayan bir kastır. Tıpkı vücuttaki diğer kaslar gibi, masseter kası da sürekli ve yoğun şekilde çalıştığında büyüyebilir ve kalınlaşabilir. Bu duruma masseter kası hipertrofisi denir. Kronik bruksizm durumunda, masseter kasları sürekli bir egzersiz halindedir ve bu da zamanla kasların hacmini artırır.

Masseter kasının büyümesi, çene hattının daha belirgin ve kare şeklinde görünmesine neden olur. Özellikle kadınlarda, daha köşeli bir çene hattı genellikle erkeksi bir özellik olarak algılanır ve yüzün genel estetiğini olumsuz etkileyebilir. Daha yuvarlak veya oval bir yüz yapısına sahip kişilerde bu değişim daha çarpıcı olabilir.

Yüz Hatlarında Meydana Gelen Değişiklikler

• Karemsi Yüz Şekli: Yüzün alt kısmının genişlemesiyle birlikte, yüz daha kare veya köşeli bir görünüm kazanır. Bu durum, masseter kaslarının her iki tarafta da büyümesiyle orantılı olarak gelişir.
• Belirgin Çene Hattı: Alt çene kemiğinin köşeleri, büyüyen masseter kasları nedeniyle daha belirgin ve çıkıntılı hale gelir. Bu, yüzün yan profilden de daha sert ve köşeli görünmesine neden olabilir.
• Asimetri: Bazı durumlarda, bruksizm bir tarafta daha şiddetli olabilir veya kişi bir tarafını diğerine göre daha fazla kullanabilir. Bu durum, masseter kaslarının asimetrik büyümesine ve yüzün bir tarafının diğerine göre daha geniş veya çıkıntılı görünmesine yol açabilir.
• Yanaklarda Dolgunluk Hissi: Büyüyen masseter kasları, yanakların alt kısmında da bir dolgunluk hissi yaratabilir, bu da yüzün genel oranlarını değiştirebilir.

Diğer Yüz Kasları Üzerindeki Dolaylı Etkiler

Masseter kasının aşırı çalışması, çevresindeki diğer çiğneme kasları (temporal kaslar gibi) üzerinde de gerilime neden olabilir. Bu kaslardaki sürekli gerginlik, baş ağrıları, şakak bölgesinde dolgunluk ve hatta göz çevresinde oluşan çizgilerin belirginleşmesine katkıda bulunabilir. Ancak yüz şeklindeki en dramatik ve doğrudan değişim masseter kasının büyümesiyle ilişkilidir.

Bu estetik değişimler, kişinin özgüvenini ve sosyal yaşantısını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, bruksizmin sadece tıbbi bir problem olmanın ötesinde, kişinin psikolojik ve sosyal refahını da etkileyen bir durum olduğunu anlamak önemlidir.

Bruksizmin Yüz Estetiği Üzerindeki Etkileri Nasıl Geri Döndürülebilir?

Bruksizmin neden olduğu yüz şekli değişiklikleri ve diğer semptomlar, doğru tedavi yöntemleriyle büyük ölçüde hafifletilebilir ve hatta geri döndürülebilir. Tedavi planı genellikle hem bruksizmin kendisini yönetmeye hem de estetik sonuçlarını ele almaya odaklanır.

Bruksizm Tedavisinde Kullanılan Yöntemler

Bruksizmi temelden ele almak, yüz şeklindeki olumsuz değişiklikleri önlemenin ve geri döndürmenin ilk adımıdır.

• Splint (Gece Plağı) Kullanımı: Bu, bruksizm tedavisinde en yaygın kullanılan yöntemlerden biridir. Diş hekimi tarafından kişiye özel olarak hazırlanan şeffaf bir plak, genellikle geceleri üst veya alt dişlere takılır. Splint, dişler arasındaki teması engeller, diş aşınmasını önler ve çene kaslarındaki gerilimi azaltarak rahatlama sağlar. Yüz kaslarının aşırı çalışmasını kısmen engelleyerek masseter kası büyümesini yavaşlatabilir.
• Stres Yönetimi ve Davranışsal Tedaviler: Bruksizmin temelinde stres ve anksiyete yatıyorsa, bu faktörleri yönetmek kritik öneme sahiptir. Stres azaltma teknikleri (meditasyon, yoga, nefes egzersizleri), bilişsel davranışçı terapi (BDT) veya psikoterapi gibi yöntemler bruksizm semptomlarını hafifletebilir.
• Fizik Tedavi: Çene kaslarındaki gerginliği azaltmak için masaj, ısı uygulamaları ve özel çene egzersizleri gibi fizik tedavi yöntemleri uygulanabilir. Bu, kasların gevşemesine ve ağrının azalmasına yardımcı olur.
• İlaç Tedavisi: Kas gevşeticiler, kısa süreli ağrı ve kas gerginliğini hafifletmek için kullanılabilir. Ancak bu ilaçlar genellikle geçici rahatlama sağlar ve uzun süreli bir çözüm değildir. Bazı durumlarda, anksiyete giderici ilaçlar da reçete edilebilir.
• Düzgün Kapanışın Sağlanması: Eğer bruksizm, dişlerin kötü kapanışı (maloklüzyon) nedeniyle tetikleniyorsa, ortodontik tedavi veya diş restorasyonları ile kapanışın düzeltilmesi gerekebilir.

Masseter Botoksu: Estetik ve Tedavi Amaçlı Kullanım

Masseter botoksu, diş sıkmaya bağlı yüz şekli değişikliklerini ele almada ve bruksizm semptomlarını hafifletmede oldukça etkili bir yöntemdir. Botulinum toksini (botoks), masseter kasına enjekte edildiğinde kasın aşırı kasılmasını engelleyerek geçici olarak zayıflatır. Bu durumun hem estetik hem de tedavi edici faydaları vardır:

• Estetik Etki: Masseter kasının kasılma gücü azaldığında, kas zamanla incelir ve küçülür (atrofi). Bu da yüzün alt kısmının incelmesine, çene hattının daha oval ve feminen bir görünüm kazanmasına yardımcı olur. Yüzdeki karemsi görünüm azalır.
• Tedavi Edici Etki: Masseter kasının aşırı kasılması azaldığı için, diş sıkma ve gıcırdatma eylemleri azalır. Bu durum, diş aşınmasını önler, çene ağrısı, baş ağrısı ve TME semptomlarını önemli ölçüde hafifletir. Hastalar genellikle daha rahat uyuduklarını ve sabahları çenelerinde daha az gerginlik hissettiklerini belirtirler.

Masseter botoksu genellikle 4-6 ayda bir tekrarlanması gereken geçici bir tedavidir. Ancak düzenli uygulamalarla masseter kası hacminde kalıcı bir azalma sağlanabilir.

Cerrahi Müdahaleler (Nadir Durumlarda)

Çok nadir ve şiddetli bruksizm vakalarında, diğer tedavi yöntemleri başarısız olduğunda, cerrahi müdahale düşünülebilir. Bu tür müdahaleler genellikle çene eklemindeki ciddi yapısal problemleri düzeltmeye yönelik olabilir. Ancak yüz şekli değişikliği için doğrudan cerrahi nadiren tercih edilir ve genellikle riskli bir seçenektir.

Bruksizm ve Yüz Şekli Değişiklikleri: Bir Karşılaştırma Tablosu

Bruksizmin yüz estetiği üzerindeki etkilerini daha iyi anlamak için, bruksizm öncesi veya tedavi görmüş bir yüz ile kronik bruksizmden etkilenen bir yüz arasındaki temel farkları aşağıdaki tabloda karşılaştırabiliriz.

Bruksizmle Yaşamak ve Önlemler

Bruksizmle yaşamak, sürekli ağrı ve rahatsızlık anlamına gelmek zorunda değildir. Doğru önlemler ve yaşam tarzı değişiklikleri ile bu durumun olumsuz etkileri büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

• Farkındalık Geliştirme: Özellikle uyanıklık bruksizmi için, çenenizi sıkıp sıkmadığınızı fark etmek ve kendinizi bu eylemden vazgeçirmeye çalışmak önemlidir. Gün içinde sık sık çenenizi kontrol edin ve gevşetmeye çalışın.
• Stresi Yönetme: Stres, bruksizmin en büyük tetikleyicilerinden biridir. Meditasyon, yoga, spor, hobiler veya rahatlama egzersizleri gibi stres yönetimi tekniklerini hayatınıza dahil edin. Gerekirse bir psikolog veya terapistten destek alın.
• Sağlıklı Uyku Alışkanlıkları: Yeterli ve kaliteli uyku, bruksizm semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir. Düzenli bir uyku programı oluşturun, yatmadan önce kafein ve alkolden kaçının, rahat bir uyku ortamı hazırlayın.
• Beslenme Düzenlemeleri: Sert, çiğnenmesi zor yiyeceklerden geçici olarak kaçınmak, çene kaslarına binen yükü azaltabilir. Ayrıca kafein ve alkol tüketimini sınırlamak da faydalı olabilir.
• Düzenli Diş Hekimi Kontrolleri: Diş hekiminiz, bruksizmin dişlerinizde ve çene ekleminizde yol açtığı hasarı erken teşhis edebilir ve uygun tedavi yöntemlerini önerebilir. Gece plağı veya diğer tedavi seçenekleri hakkında bilgi alabilirsiniz.
• Çene Egzersizleri: Çene kaslarını gevşetmeye yönelik basit egzersizler, gerginliği azaltmaya yardımcı olabilir. Örneğin, çenenizi yavaşça açıp kapatmak veya dilinizi damakta dinlendirmek gibi.

Unutmayın, bruksizm tedavi edilebilir bir durumdur ve hem sağlık hem de estetik açıdan olumsuz etkilerini en aza indirmek mümkündür. Erken teşhis ve düzenli takip, uzun vadede daha iyi sonuçlar almanızı sağlayacaktır.

Sonuç

Diş sıkma, yani bruksizm, sadece dişlerimizin sağlığı için değil, yüzümüzün estetiği için de önemli sonuçları olan yaygın bir durumdur. Bu rahatsızlık, masseter kasının aşırı çalışmasına bağlı olarak yüz hatlarının kareleşmesine ve çene hattının daha belirgin hale gelmesine neden olabilir. Bu durum hem estetik kaygılar yaratabilir hem de çene ağrısı, baş ağrısı ve diş aşınması gibi fiziksel şikayetlere yol açabilir. Neyse ki, splint kullanımı, stres yönetimi, fizik tedavi ve masseter botoksu gibi çeşitli tedavi yöntemleri mevcuttur. Erken teşhis ve uygun tedavi planı ile hem bruksizmin zararlı etkileri kontrol altına alınabilir hem de yüz şeklindeki istenmeyen değişimler geri döndürülebilir veya hafifletilebilir. Kendinizi veya çevrenizdeki birini diş sıkarken fark ederseniz, bir diş hekimi veya uzman hekime danışmaktan çekinmeyin. Sağlıklı bir gülüş ve dengeli bir yüz estetiği için ilk adımı atmak önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Diş sıkma kalıcı yüz değişikliğine neden olur mu?

Evet, uzun süreli ve şiddetli diş sıkma (bruksizm), çene kaslarının (özellikle masseter kasının) büyümesine (hipertrofi) neden olarak yüzün alt kısmında kareleşme ve belirgin bir çene hattı gibi kalıcı olabilecek yüz değişikliklerine yol açabilir. Ancak erken teşhis ve tedavi ile bu değişiklikler büyük ölçüde geri döndürülebilir veya hafifletilebilir.

Masseter botoksu yüzde ne kadar süreyle etkili olur?

Masseter botoksunun etkisi kişiden kişiye değişmekle birlikte genellikle 4 ila 6 ay sürer. Etki süresi sona erdiğinde kas eski aktivitesine dönmeye başlar ve tedavinin tekrarlanması gerekebilir. Düzenli uygulamalarla masseter kası hacminde kalıcı bir azalma sağlanabilir.

Gece plağı yüz şeklini düzeltmeye yardımcı olur mu?

Gece plağı (splint), diş sıkmaya bağlı diş aşınmasını önler ve çene kaslarındaki gerilimi azaltır. Dolaylı olarak masseter kasının aşırı çalışmasını engellediği için kasın daha fazla büyümesini durdurabilir veya büyümesini yavaşlatabilir. Ancak büyümüş bir masseter kasını küçültme konusunda tek başına masseter botoksu kadar etkili değildir.

Stres yönetimi bruksizm ve yüz şekli üzerindeki etkileri azaltır mı?

Kesinlikle evet. Stres ve anksiyete, bruksizmin en büyük tetikleyicilerindendir. Stres yönetimi teknikleri (meditasyon, yoga, terapi vb.) ile stresi azaltmak, çene kaslarındaki gerilimi düşürerek bruksizm semptomlarını hafifletir ve dolayısıyla masseter kasının aşırı büyümesini önleyerek yüz şekli üzerindeki olumsuz etkileri azaltmaya yardımcı olur.

Çocuklarda diş sıkma yüz şeklini etkiler mi?

Çocuklarda diş sıkma (bruksizm) oldukça yaygındır ve genellikle süt dişleri düşüp kalıcı dişler çıktığında kendiliğinden geçer. Çoğu durumda çocuklarda yüz şeklinde kalıcı bir değişikliğe yol açmaz. Ancak şiddetli ve uzun süreli bruksizm durumlarında, bir diş hekimi veya ortodontist tarafından takip edilmesi önerilir.

Bruksizmi kendi başıma nasıl teşhis edebilirim?

Bruksizmi kendi başınıza teşhis etmek zor olabilir, özellikle uyku bruksizmi için. Ancak sabahları uyanınca çene ağrısı, baş ağrısı, diş hassasiyeti, çene kaslarında yorgunluk hissediyorsanız veya dişlerinizde aşınma belirtileri varsa bruksizmden şüphelenmelisiniz. Bir diş hekimi, detaylı muayene ve radyografik incelemelerle kesin teşhisi koyabilir.

Diş sıkma sadece gece mi olur?

Hayır, diş sıkma hem uyku sırasında (uyku bruksizmi) hem de uyanıkken (uyanıklık bruksizmi) meydana gelebilir. Uyanıklık bruksizmi genellikle stres, konsantrasyon veya yoğun fiziksel aktivite sırasında kişinin farkında olmadan çenesini sıkması veya dişlerini kenetlemesi şeklinde görülür.

Çene kaslarındaki ağrı ne zaman ciddi bir sorun haline gelir?

Çene kaslarındaki ağrı, günlük aktivitelerinizi (yemek yemek, konuşmak) etkilemeye başladığında, uyku kalitenizi bozduğunda veya baş, boyun ve kulak bölgesine yayılan şiddetli ağrılara dönüştüğünde ciddi bir sorun haline gelmiş demektir. Bu durumda mutlaka bir diş hekimine veya çene eklemi uzmanına başvurmalısınız.

Bruksizme bağlı yüz değişikliği tamamen geri döndürülebilir mi?

Evet, bruksizme bağlı yüz şekli değişiklikleri, özellikle masseter botoksu ve bruksizm tedavisinin birleşimiyle büyük ölçüde geri döndürülebilir. Masseter kası, aşırı çalışmayı bıraktığında zamanla küçülür ve yüzün alt kısmı daha ince ve oval bir görünüm kazanır. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa, sonuçlar o kadar başarılı olur.

Hangi uzmana başvurmalıyım?

Bruksizm şikayetleriniz varsa ilk olarak bir diş hekimine başvurmalısınız. Diş hekimi, dişlerinizdeki aşınmayı, çene ekleminizdeki durumu değerlendirecek ve gerekli tedavi planını oluşturacaktır. Şiddetli vakalarda veya estetik kaygılar için çene cerrahisi uzmanına, ortodontiste veya medikal estetik uzmanına (masseter botoksu için) yönlendirme yapabilirler. Stres faktörleri için bir psikolog veya psikiyatristten destek almak da faydalı olabilir.