Devlet Hastanesinde Uyku Apnesi Testi Randevusu Nasıl Alınır?

Uyku apnesi, dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen ciddi bir uyku bozukluğudur. Horlama, gündüz aşırı uykululuk, konsantrasyon güçlüğü gibi belirtilerle kendini gösteren bu durum, tedavi edilmediğinde kalp hastalıkları, yüksek tansiyon, diyabet gibi daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle, uyku apnesi şüphesi olan kişilerin en kısa sürede bir hekime başvurması ve gerekli testleri yaptırması büyük önem taşır.

Türkiye’de devlet hastaneleri, uyku apnesi tanısı ve tedavisi için önemli bir rol oynamaktadır. Bu rehberde, devlet hastanesinde uyku apnesi testi randevusu alma sürecinden, testin nasıl yapıldığına, sonuçların nasıl değerlendirildiğine ve tedavi seçeneklerine kadar tüm detayları bulacaksınız. Amacımız, sağlıklı bir uykuya kavuşmak isteyen herkes için süreci mümkün olduğunca anlaşılır ve erişilebilir kılmaktır.

Devlet Hastanesinde Uyku Apnesi Testi: Genel Bakış

Uyku apnesi testi, bir kişinin uyku sırasında nefes alma düzenini, oksijen seviyesini, kalp ritmini ve beyin dalgalarını izleyerek uyku bozukluklarını teşhis etmeye yarayan bir dizi tıbbi prosedürdür. Devlet hastaneleri, bu testleri modern ekipmanlar ve uzman kadrolarla sunarak vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmaktadır.

Oura Ring ve Uyku Takip Cihazları: Sağlıklı Uykuya Yolculuk

×

Uyku Apnesi Nedir?

Uyku apnesi, uyku sırasında nefes almanın kısa süreliğine durması veya yüzeysel hale gelmesi durumudur. En yaygın türü olan Obstrüktif Uyku Apnesi (OUA), boğazdaki yumuşak dokuların uyku sırasında gevşeyerek hava yolunu tıkaması sonucu meydana gelir. Bu durum, beyne yeterli oksijen gitmesini engeller ve kişiyi kısa süreliğine uyandırarak nefes almayı yeniden başlatır. Bu uyanmalar genellikle kişi tarafından fark edilmez ancak uyku kalitesini ciddi şekilde bozar.

Belirtileri arasında yüksek sesli horlama, uyku sırasında nefesin durması, gündüz aşırı uykululuk, sabah baş ağrıları, konsantrasyon güçlüğü, hafıza sorunları, sinirlilik ve gece sık idrara çıkma sayılabilir. Bu belirtilerden bir veya birkaçını yaşıyorsanız, bir doktora başvurmanız önemlidir.

Neden Uyku Apnesi Testi Yaptırmalısınız?

Uyku apnesi tanısı, doğru ve etkili bir tedavi planı oluşturmanın ilk adımıdır. Tedavi edilmeyen uyku apnesi, uzun vadede ciddi sağlık riskleri taşır:

• Kalp krizi, inme ve yüksek tansiyon riskini artırır.
• Diyabet riskini artırır veya mevcut diyabeti kötüleştirir.
• Gündüz yorgunluğu nedeniyle iş veya okul performansını düşürür.
• Araç kullanırken veya makinelerle çalışırken kaza riskini artırır.
• Depresyon ve anksiyete gibi ruh hali bozukluklarına yol açabilir.

Doğru tanı ve tedavi ile bu riskler büyük ölçüde azaltılabilir ve yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir.

Devlet Hastanesinin Rolü

Türkiye’deki devlet hastaneleri, uyku apnesi tanısı için gerekli olan “Polisomnografi” (uyku testi) laboratuvarlarına ve uzman doktorlara sahiptir. Bu hizmetler, SGK kapsamında olduğu için vatandaşlar tarafından uygun maliyetlerle veya ücretsiz olarak kullanılabilmektedir. Devlet hastaneleri, erişilebilir olmaları ve geniş uzmanlık alanları sayesinde, uyku apnesi şüphesi olan birçok kişiye hizmet vermektedir.

Uyku Apnesi Testi Randevusu Alma Süreci

Devlet hastanesinde uyku apnesi testi randevusu almak, birkaç adımdan oluşan bir süreçtir. Bu süreç genellikle bir hekim muayenesiyle başlar ve ardından uyku laboratuvarına yönlendirme ile devam eder.

İlk Adım: Hekim Muayenesi ve Sevk

Uyku apnesi testi randevusu almadan önce, genel bir sağlık kontrolü ve ön değerlendirme için bir doktora başvurmanız gerekir. Genellikle KBB (Kulak Burun Boğaz), Göğüs Hastalıkları, Nöroloji veya Psikiyatri gibi ilgili branşlardan birine randevu almanız önerilir. Aile hekiminizden de sevk alarak bu branşlara gidebilirsiniz.

Doktorunuz, belirtilerinizi dinleyecek, fiziksel muayene yapacak (boğaz ve hava yolları kontrolü) ve tıbbi geçmişinizi değerlendirecektir. Eğer doktorunuz uyku apnesinden şüphelenirse, sizi uyku laboratuvarı olan bir devlet hastanesinin ilgili bölümüne (genellikle Göğüs Hastalıkları veya Nöroloji bünyesindeki Uyku Bozuklukları Merkezi) sevk edecektir. Bu sevk, testin devlet hastanesinde yapılabilmesi için önemlidir.

MHRS Üzerinden Randevu Alma

Türkiye’de devlet hastanelerinden randevu almanın en yaygın ve pratik yolu Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) kullanmaktır. Uyku apnesi testi için de MHRS üzerinden randevu alabilirsiniz, ancak bu süreç diğer poliklinik randevularından biraz farklı işleyebilir.

MHRS Nedir ve Nasıl Kullanılır?

MHRS (Merkezi Hekim Randevu Sistemi), Sağlık Bakanlığı tarafından sunulan, vatandaşların kamu hastanelerinden ve aile hekimlerinden randevu almasını sağlayan bir sistemdir. MHRS’ye:

• MHRS web sitesi üzerinden: www.mhrs.gov.tr adresinden giriş yapabilirsiniz.
• MHRS mobil uygulaması üzerinden: Akıllı telefonlarınıza indirebileceğiniz MHRS mobil uygulaması ile randevu alabilirsiniz.
• 182 numaralı çağrı merkezini arayarak: Telefonla da randevu oluşturabilirsiniz.

Giriş yaptıktan sonra, T.C. kimlik numaranız ve şifrenizle sisteme erişim sağlayabilirsiniz. Şifreniz yoksa, e-Devlet üzerinden veya 182’yi arayarak yeni şifre oluşturabilirsiniz.

Hangi Bölüme Randevu Alınmalı?

Uyku apnesi testi randevusu alırken doğrudan “Uyku Laboratuvarı” veya “Polisomnografi” olarak arama yapmak yerine, genellikle sizi sevk eden doktorun bağlı olduğu bölümden (örneğin Göğüs Hastalıkları veya Nöroloji) “Uyku Bozuklukları Polikliniği” veya “Uyku Uzmanı” ibaresi olan bir hekimden randevu almanız gerekir. Bu randevu, uyku testi için değil, testin planlanması ve ön değerlendirme içindir. Bazı hastanelerde ise bu randevu direkt olarak uyku laboratuvarının kendisi için açılmış olabilir. Hastanelerin kendi web sitelerinden veya telefonla arayarak bu konuda kesin bilgi almanız en doğrusudur.

Randevu alırken dikkat etmeniz gereken bir diğer nokta ise testin genellikle gece yapıldığıdır. Bu nedenle, alacağınız randevu testin yapıldığı günü değil, testin organize edileceği ön görüşme gününü ifade eder. Testin yapılacağı gün ve saat, bu ön görüşmede belirlenecektir.

Hastane Veznesinden veya Telefonla Randevu Alma

Bazı durumlarda, özellikle uyku laboratuvarlarının özel bir randevu sistemi olduğunda, MHRS üzerinden doğrudan uyku testi randevusu bulmak zor olabilir. Bu gibi durumlarda:

• Doğrudan hastaneyi arayarak: İlgili devlet hastanesinin santralini arayıp “Uyku Bozuklukları Merkezi” veya “Uyku Laboratuvarı” ile görüşmek istediğinizi belirtebilirsiniz. Genellikle size randevu almak için izlemeniz gereken adımlar veya doğrudan bir telefon numarası verilir.
• Hastane veznesinden veya poliklinik sekreterliğinden: İlk hekim muayeneniz sonrasında, doktorunuzun yönlendirmesiyle doğrudan hastane içinde ilgili birime veya vezneye başvurarak randevu talep edebilirsiniz.

Bu yöntemler, özellikle özel bir planlama gerektiren uyku testleri için daha etkili olabilir.

Randevu Oluştururken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Sevk belgesi: İlk muayenenizi yapan doktorunuzun size verdiği sevk belgesini yanınızda bulundurun.
• Hastanenin Uyku Laboratuvarı olup olmadığını kontrol edin: Her devlet hastanesinde uyku laboratuvarı bulunmayabilir. Randevu almadan önce, gitmeyi düşündüğünüz hastanenin bu hizmeti verdiğinden emin olun. Hastanelerin web sitelerinden veya telefonla bilgi edinebilirsiniz.
• Randevu saatleri ve yoğunluk: Uyku laboratuvarları genellikle yoğun olabilir. Bu nedenle randevu bulmak biraz zaman alabilir. Erken hareket etmek ve esnek olmak önemlidir. Testler genellikle akşam saatlerinde başlayıp sabaha kadar sürer.
• Randevu teyidi: Randevunuzu aldıktan sonra, randevu günü ve saati ile ilgili bir teyit mesajı veya hatırlatma alacağınızdan emin olun.

Uyku Apnesi Testi Türleri ve Uygulama Şekilleri

Uyku apnesi tanısı için kullanılan başlıca iki test türü vardır: Polisomnografi (PSG) ve Evde Uyku Testi (HSAT). Hekiminiz, durumunuza ve belirtilerinize göre hangi testin sizin için daha uygun olduğuna karar verecektir.

Polisomnografi (PSG) – Gece Boyunca Uyku Laboratuvarında

Polisomnografi, uyku apnesi teşhisi için altın standart kabul edilen kapsamlı bir testtir. Bu test, genellikle bir gece boyunca hastanenin uyku laboratuvarında, özel olarak tasarlanmış bir odada yapılır.

Test sırasında vücudunuza çeşitli sensörler bağlanır. Bu sensörler şunları ölçer:

• Beyin dalgaları (EEG): Uyku evrelerinizi (hafif uyku, derin uyku, REM uykusu) ve uyanıklıkları izlemek için.
• Göz hareketleri (EOG): REM uykusunu tespit etmek için.
• Kas aktivitesi (EMG): Bacak hareketlerini ve çene kaslarının gerilimini izlemek için.
• Kalp ritmi (EKG): Kalp atış hızınızı ve ritminizi kaydetmek için.
• Nefes akışı: Burun ve ağızdan nefes alıp verme düzeninizi ölçmek için.
• Solunum çabası: Göğüs ve karın hareketlerini izleyerek nefes alma çabanızı değerlendirmek için.
• Kan oksijen seviyeleri (Oksimetre): Parmak ucuna takılan bir sensörle kanınızdaki oksijen miktarını ölçmek için.
• Horlama ve vücut pozisyonu: Ses kaydı ve pozisyon sensörleri ile uyku sırasındaki horlamanız ve vücut pozisyonunuz kaydedilir.

Tüm bu veriler, bir bilgisayar sistemine kaydedilir ve uyku uzmanları tarafından analiz edilir. PSG testi, uyku apnesinin türünü, şiddetini ve uyku kalitesi üzerindeki etkilerini ayrıntılı olarak gösterir.

Evde Uyku Testi (HSAT)

Evde uyku testi, daha basit bir cihazla evde kendi başınıza yapabileceğiniz bir testtir. Genellikle şiddetli uyku apnesi belirtileri gösteren ve başka ciddi sağlık sorunları olmayan kişiler için tercih edilir. Evde uyku testi, uyku laboratuvarı koşullarına göre daha az sensör kullanır ve genellikle şunları ölçer:

• Nefes akışı
• Kan oksijen seviyeleri
• Kalp atış hızı
• Horlama

Bu test, uyku apnesi teşhisini koymada etkili olabilir ancak Polisomnografi kadar ayrıntılı bilgi sağlamaz. Örneğin, uyku evrelerini veya bacak hareketlerini tam olarak izleyemez. Doktorunuz, sizin için hangi testin daha uygun olduğuna karar verirken belirtilerinizi ve genel sağlık durumunuzu göz önünde bulunduracaktır.

Hangi Test Sizin İçin Uygun?

Hekiminiz, genel sağlık durumunuzu, uyku şikayetlerinizin şiddetini ve eşlik eden hastalıklarınızı değerlendirerek sizin için en uygun test yöntemini belirleyecektir. Aşağıdaki tablo, Polisomnografi ve Evde Uyku Testi arasındaki temel farkları özetlemektedir:

Uyku Apnesi Testine Hazırlık ve Test Günü

Uyku apnesi testinin doğru sonuçlar vermesi için bazı hazırlıklar yapmanız ve test günü belirli kurallara uymanız önemlidir.

Test Öncesi Yapılması Gerekenler

• İlaçlar: Testten önceki gün veya test günü kullandığınız tüm ilaçları doktorunuza bildirin. Bazı ilaçlar (uyku ilaçları, antidepresanlar vb.) test sonuçlarını etkileyebilir. Doktorunuz, test öncesinde hangi ilaçları alıp almayacağınıza dair talimat verecektir.
• Alkol ve Kafein: Testten en az 24 saat önce alkol ve kafein tüketmeyi bırakın. Bu maddeler uyku düzeninizi ve test sonuçlarını olumsuz etkileyebilir.
• Gündüz Uykusu: Testten önceki gün gündüz uykusu (şekerleme) yapmaktan kaçının. Gece uykunuzun daha doğal olmasını sağlamak için uyanık kalmaya çalışın.
• Banyo ve Temizlik: Test günü saçlarınızı ve cildinizi temiz tutun. Cildinizde losyon, yağ, makyaj veya saçınızda jöle/sprey gibi ürünler kullanmaktan kaçının. Sensörlerin cildinize iyi yapışması için önemlidir.
• Rahat Kıyafetler: Test için yanınıza rahat, pijama tarzı kıyafetler getirin. Uyku laboratuvarında üzerinize bol ve rahat kıyafetler giymeniz, hareket özgürlüğünüzü kısıtlamaz ve daha rahat uyumanızı sağlar.
• Kişisel Eşyalar: Diş fırçası, macun, tarak gibi kişisel bakım eşyalarınızı getirmeyi unutmayın.
• Yemek: Test öncesinde hafif bir akşam yemeği yiyin. Çok ağır yemeklerden kaçının.

Test Günü Hastaneye Varış ve Süreç

Test günü, genellikle akşam saatlerinde (örneğin 20:00-22:00 arası) uyku laboratuvarına gitmeniz istenir. Hastaneye vardığınızda:

• Karşılama ve Bilgilendirme: Uyku teknisyeni sizi karşılayacak ve test hakkında kısa bir bilgilendirme yapacaktır.
• Sensör Bağlama: Teknisyen, başınıza, yüzünüze, göğsünüze, karnınıza ve bacaklarınıza çeşitli elektrotlar ve sensörler bağlayacaktır. Parmak ucunuza oksijen sensörü ve burun deliklerinize nefes akışı sensörleri yerleştirilecektir. Bu süreç yaklaşık 30-60 dakika sürebilir.
• Ortama Uyum: Sensörler bağlandıktan sonra, uyku odanıza yerleşecek ve yatmanız istenecektir. Ortamın yabancılığı veya sensörlerin varlığı başlangıçta rahatsız edici gelebilir ancak teknisyenler sizi rahat ettirmek için ellerinden geleni yapacaktır.
• Uyku ve İzleme: Uyumaya çalıştığınızda, teknisyenler ayrı bir kontrol odasından tüm verilerinizi ve sizi bir kamera aracılığıyla izleyecektir. Herhangi bir sorun yaşarsanız veya tuvalete gitme ihtiyacınız olursa, teknisyenle iletişim kurabilirsiniz.
• Sabah Ayrılış: Genellikle sabah 06:00-07:00 civarında test sonlandırılır. Teknisyen sensörleri çıkarır ve hastaneden ayrılabilirsiniz. Çoğu kişi testten sonra işine veya günlük aktivitelerine geri dönebilir.

Test Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Test sonrası, sensörlerin yapıştırıldığı yerlerde hafif kızarıklık veya hassasiyet olabilir. Duş alarak veya ılık suyla yıkayarak cildinizi temizleyebilirsiniz. Test sonuçlarınızın ne zaman çıkacağı ve bir sonraki randevunuz hakkında teknisyenden bilgi almayı unutmayın.

Test Sonuçlarının Değerlendirilmesi ve Tedavi Süreci

Uyku apnesi testi sonuçları, uzman hekimler tarafından detaylı bir şekilde incelenir ve size özel bir tedavi planı oluşturulur.

Sonuçların Ne Zaman Çıkacağı?

Polisomnografi testinin sonuçlarının değerlendirilmesi zaman alabilir. Tüm kaydedilen veriler (binlerce sayfa) uyku uzmanı bir doktor tarafından incelenir, analiz edilir ve bir rapor haline getirilir. Bu süreç genellikle birkaç gün ila bir hafta sürebilir. Hastaneden ayrılırken teknisyenden veya sekreterlikten, sonuçlarınızın ne zaman hazır olacağı ve bir sonraki doktor randevunuz hakkında bilgi almanız önemlidir.

Uyku Hekimi ile Değerlendirme

Sonuçlarınız hazır olduğunda, sizi sevk eden veya uyku testi randevunuzu ayarlayan uyku hekimi ile ikinci bir randevu almanız gerekecektir. Bu randevuda doktorunuz:

• Test sonuçlarınızı ayrıntılı olarak açıklayacaktır.
• Apne-Hipopne İndeksi (AHİ) gibi önemli değerleri sizinle paylaşacaktır. AHİ, saatte kaç kez nefes durması veya yüzeysel nefes alma olayı yaşadığınızı gösterir ve uyku apnesinin şiddetini belirlemede kullanılır.
• Uyku apnesinin türünü (obstrüktif, santral veya karma) belirleyecektir.
• Durumunuza en uygun tedavi seçeneklerini sizinle tartışacaktır.

Uyku Apnesi Tedavi Yöntemleri

Uyku apnesi tedavisi, durumun şiddetine, türüne ve hastanın bireysel özelliklerine göre değişir. En yaygın tedavi yöntemleri şunlardır:

• CPAP (Sürekli Pozitif Hava Yolu Basıncı) Cihazı: Orta ve şiddetli obstrüktif uyku apnesi için en etkili ve yaygın tedavi yöntemidir. CPAP cihazı, uyku sırasında burun veya burun-ağız maskesi aracılığıyla hava yoluna sürekli ve hafif bir basınçlı hava göndererek hava yolunun açık kalmasını sağlar. Bu sayede nefes durmaları engellenir ve uyku kalitesi artar. Devlet hastanesinde yapılan testler sonucunda CPAP cihazı endikasyonu konulursa, cihazın temini için rapor düzenlenir ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsamında cihazın bir kısmı veya tamamı karşılanabilir.
• Ağız İçi Apareyler: Hafif ve orta dereceli obstrüktif uyku apnesi olan veya CPAP cihazı kullanmakta zorlanan kişiler için bir alternatif olabilir. Bu apareyler, çeneyi ve dili ileriye doğru konumlandırarak hava yolunu açık tutmaya yardımcı olur. Özel olarak bir diş hekimi tarafından hazırlanır.
• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Hafif uyku apnesi olan veya diğer tedavileri desteklemek amacıyla uygulanabilecek yaşam tarzı değişiklikleri şunları içerir:
  • Kilo vermek (eğer aşırı kiloluysanız)
  • Alkol ve yatıştırıcı kullanmaktan kaçınmak
  • Sırtüstü yatmak yerine yan yatmak (pozisyonel terapi)
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • Sigarayı bırakmak
• Cerrahi Müdahale: Nadiren, hava yolundaki belirli anatomik sorunlar (bademciklerin büyüklüğü, çene yapısı gibi) uyku apnesine neden oluyorsa cerrahi tedavi düşünülebilir. Ancak cerrahi genellikle diğer tedavi yöntemleri başarısız olduğunda veya belirli bir anatomik engel mevcut olduğunda tercih edilir.

Tedavi süreciniz boyunca doktorunuzla düzenli iletişimde kalmanız, tedavinin etkinliğini izlemek ve gerektiğinde ayarlamalar yapmak için kritik öneme sahiptir.

Sonuç

Uyku apnesi, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen ve tedavi edilmediğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen önemli bir uyku bozukluğudur. Devlet hastaneleri, bu önemli sağlık sorununa karşı tanı ve tedavi hizmetlerini vatandaşlara uygun ve erişilebilir koşullarda sunmaktadır. İlk hekim muayenesinden uyku testi randevusu almaya, test sürecinden sonuçların değerlendirilmesine ve tedavi seçeneklerine kadar tüm adımları dikkatle takip etmek, sağlıklı bir uykuya ve dolayısıyla daha kaliteli bir yaşama giden yolda atılacak en önemli adımlardır. Unutmayın, sağlıklı bir uyku, genel sağlığınızın temelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Devlet hastanesinde uyku apnesi testi için sevk zorunlu mu?

Evet, genellikle devlet hastanesinde uyku apnesi testi yaptırmak için bir hekimden (KBB, Göğüs Hastalıkları, Nöroloji gibi ilgili bir branş doktorundan) sevk almanız gerekmektedir. Bu sevk, testin planlanması ve uygunluğunuzun değerlendirilmesi için önemlidir.

Uyku apnesi testi ne kadar sürer?

Polisomnografi (uyku laboratuvarında yapılan test) genellikle bir gece boyunca sürer; akşam gelir, sabaha doğru test sonlandırılır. Evde uyku testi de bir gece boyunca kendi evinizde yapılır.

Uyku apnesi testi sonuçları ne zaman çıkar?

Test sonuçlarının bir uyku uzmanı tarafından detaylı olarak incelenmesi ve raporlanması genellikle birkaç gün ila bir hafta sürebilir. Sonuçlarınızı almak ve değerlendirmek üzere doktorunuzla yeni bir randevu almanız gerekecektir.

Uyku apnesi tedavisinde CPAP cihazını devlet karşılar mı?

Evet, devlet hastanesinde yapılan testler sonucunda doktorunuz tarafından CPAP cihazı kullanmanız gerektiğine dair rapor düzenlenirse, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) belirli koşullar altında cihazın temininde destek sağlar veya cihaz bedelinin bir kısmını karşılar. Detaylar için hastanenizdeki ilgili birimden veya SGK’dan bilgi alabilirsiniz.

Test sırasında rahat uyuyamazsam ne olur?

Uyku laboratuvarı ortamı veya üzerinizdeki sensörler nedeniyle başlangıçta uyumakta zorlanmanız normaldir. Ancak uyku teknisyenleri, testin yeterli veri toplayabilmesi için sizi yönlendirecek ve rahat bir uyku çekmenize yardımcı olacaktır. Test, sadece birkaç saatlik uykuyla bile değerli bilgiler sağlayabilir.